Παράλιο Άστρος
logo: Το Άστρος της Θαλάσσης
Αναζήτηση Go

Ανακαλύφθηκαν βάτραχοι παγιδευμένοι μέσα σε κεχριμπάρι ηλικίας 99 εκατομμυρίων ετών

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 15-06-2018 09:11:15 am | από nskarmoutsos

Μικροσκοπικοί βάτραχοι παγιδευμένοι μέσα σε κεχριμπάρι ηλικίας 99 εκατομμυρίων ετών, οι οποίοι ζούσαν την εποχή των δεινοσαύρων, ανακαλύφθηκαν στη βόρεια Μιανμάρ από Κινέζους και Αμερικανούς επιστήμονες.

Είναι τα αρχαιότερα απολιθώματα βατράχων μέσα σε κεχριμπάρι που έχουν ποτέ βρεθεί.

Τα τέσσερα απολιθώματα, παρά το μικρό μέγεθός τους (περίπου δύο εκατοστά το καθένα), αποτελούν ένα σπάνιο «παράθυρο» σε ένα χαμένο κόσμο. Για ένα «εύρημα-θαύμα» έκανε λόγο η επικεφαλής ερευνήτρια δρ Λίντα Σινγκ του Πανεπιστημίου Γεωεπιστημών της Κίνας, στο Πεκίνο.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, που έκαναν σχετική δημοσίευση στο περιοδικό, η ανακάλυψη δείχνει ότι οι βάτραχοι, οι οποίοι εγκλωβίστηκαν στο κολλώδες ρετσίνι κάποιου δέντρου, ζούσαν σε τροπικά δάση την εποχή προτού εξαφανισθούν οι δεινόσαυροι.

Οι βάτραχοι έχουν μια μακρά εξελικτική ιστορία τουλάχιστον 200 εκατομμυρίων ετών στη Γη. Το συγκεκριμένο προϊστορικό είδος, που ονομάσθηκε Electrorana limoa, εμφανίζει αρκετές ομοιότητες με
τους σημερινούς βατράχους.

Η ανακάλυψη βατράχων μέσα σε κεχριμπάρι είναι πολύ σπάνια. Οι προηγούμενοι που είχαν βρεθεί στη Δομινικανή Δημοκρατία και στο Μεξικό, είχαν ηλικία μόνο 40 και 25 εκατομμυρίων ετών αντίστοιχα.

Πηγή: kathimerini.gr

Οταν η Γη έγινε... φούρνος και εξόντωσε τα πτηνά

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 30-05-2018 10:01:09 am | από nskarmoutsos

Αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα στην ιστορία της Γης και σύμφωνα με τους ειδικούς εκείνο στο οποίο ο άνθρωπος οφείλει εν πολλοίς την ύπαρξη του.

Πριν από περίπου 65 εκ. έτη ένας τεράστιος αστεροειδής με διάμετρο 10-15 χλμ. έπεσε στη Γη σε μια περιοχή του σημερινού δυτικού Μεξικού. Η τρομακτική σύγκρουση προκάλεσε αλυσιδωτές αρνητικές επιπτώσεις στον πλανήτη που είχαν ως αποτέλεσμα να εξαφανιστεί μεγάλο μέρος της χλωρίδας και της πανίδας.

Διακόπηκε έτσι απότομα η επί περίπου 200 εκ. έτη κυριαρχία των δεινοσαύρων στην Γη και άνοιξε ο δρόμος για την κυριαρχία των θηλαστικών. Εχουν διατυπωθεί εκατοντάδες θεωρίες για το τι συνέβη στον πλανήτη μετά την πτώση του αστεροειδή. Ποια γεωατμοσφαιρικά γεγονότα έλαβαν χώρα αλλά και τι συνέβη με διάφορα είδη ζωής.

Παράλληλα ένα από τα μεγάλα εξελικτικά μυστήρια που προσπαθούν να λύσουν οι επιστήμονες είναι η εμφάνιση και εξέλιξη των πτηνών. Εχουν διατυπωθεί και σε αυτή την περίπτωση πολλές θεωρίες με εκείνη που έχει κερδίσει έδαφος να αναφέρει ότι τα πτηνά προέρχονται από δεινοσαύρους που στο δυσμενές περιβάλλον που είχε διαμορφωθεί για αυτούς μίκρυναν σε μέγεθος, έβγαλαν φτερά και έμαθαν να πετούν για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Δύο νέες μελέτες έρχονται να ρίξουν στο τραπέζι νέα στοιχεία για το τι πιθανώς συνέβη στον πλανήτη μετά την πτώση του αστεροειδούς αλλά και τι συνέβη με τα πτηνά.

Οι μελέτες

Την πρώτη μελέτη υπογράφουν ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μισούρι και σε αυτή αναφέρουν ότι η πτώση του αστεροειδή προκάλεσε κλιματικές αλλαγές παρόμοιες με αυτές που βιώνουμε και σήμερα αλλά σε πολύ πιο έντονο επίπεδο. Σύμφωνα με την μελέτη μετά την πτώση του αστεροειδούς η θερμοκρασία σε όλον τον πλανήτη αυξήθηκε τουλάχιστον πέντε βαθμούς Κελσίου και παρέμεινε σε αυτά τα επίπεδα για περίπου 100 χιλιάδες έτη. Αυτό φυσικά οδήγησε σε εξαφάνιση πολλά είδη φυτών και ζώων. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι αμέσως μετά την πτώση του αστεροειδή ξέσπασαν τεράστιες πυρκαγιές που διήρκεσαν πολλούς μήνες. Σε αυτό το γεγονός εστίασε την δική της μελέτη ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την Ρέγκαν Νταν, παλαιοντολόγο του Μουσείου Φυσικής Ιστορία Field στο Σικάγο. Σύμφωνα με την μελέτη αυτή οι πυρκαγιές που ξέσπασαν στον πλανήτη μετά την πτώση του αστεροειδούς εξόντωσαν όλα τα είδη πτηνών που πετούσαν τα οποία είχαν βρει καταφύγιο πάνω στα δέντρα. Κατάφεραν να επιβιώσουν μόνο κάποια είδη πτηνών που ζούσαν στο έδαφος έμοιαζαν με τα σημερινά εμού και δεν είχαν πτητικές ικανότητες. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι όλα τα σημερινά πτηνά κατάγονται από αυτά τα πτηνά και ότι τα πτηνά έπρεπε να μάθουν από την αρχή πώς να πετούν γεγονός που παρουσιάζει ιδιαίτερο ιστορικό αλλά και εξελικτικό ενδιαφέρον.

Πηγή: tovima.gr

Πώς οι Αζτέκοι δημιούργησαν τη σημερινή ντομάτα

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 26-05-2015 02:53:24 pm | από nskarmoutsos

Αριστερά, μια άγρια ντοματιά από τη Νότιο Αμερική. Δεξιά, μια σημερινή ποικιλία βιομηχανικής ντομάτας

Σε σχέση με τους άγριους προγόνους τους, οι σημερινές ντομάτες είναι πραγματικά μεταλλαγμένα τέρατα. Όταν οι ισπανοί κονκισταδόρ έφτασαν στην Αμερική, οι Αζτέκοι είχαν ήδη μετατρέψει ένα μικρό, άνοστο και μοβ καρπό σε υπερμέγεθες, ζουμερό φρούτο. Πεντακόσια χρόνια αργότερα, ένα από τα γενετικά μυστικά της μεταμόρφωσης έρχεται στο φως, και μάλιστα ανοίγει θεωρητικά το δρόμο για τη μεγέθυνση οποιουδήποτε φρούτου.
H τομάτα (Solanum lycopersicum) μεταφέρθηκε στην Ευρώπη από τον ισπανό Χερνάν Κορτές, ο οποίος πρόσεξε το κόκκινο φρούτο που καλλιεργούσαν οι Αζτέκοι στο Μεξικό. Ήταν ένα από τα φυτά του σημαντικού γένους Solanum που μεταφέρθηκαν στον Παλαιό Κόσμο τον 16ο αιώνα, μαζί με την πατάτα, τη μελιτζάνα, την πιπεριά και τον καπνό.
Στην αρχική, άγρια μορφή της η ντοματιά παράγει καρπούς σε μέγεθος μούρου. Κι όμως, μια από τις ποικιλίες που έφερε ο Κορτέζ στην Ευρώπη έδινε γιγάντιους καρπούς, γνωστούς σήμερα ως ντομάτα beefcake.
Οι Αζτέκοι είχαν αλλάξει την ντομάτα με τη μέθοδο των παραδοσιακών διασταυρώσεων, κατά την οποία ο καλλιεργητής διασταυρώνει μόνο τα φυτά που έχουν επιθυμητά χαρακτηριστικά. Είναι μια διαδικασία που μπορεί να κρατήσει δεκαετίες ή αιώνες, αλλάζει όμως δραματικά το παραγόμενο προϊόν.
Νέα έρευνα που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Nature Genetics αποκαλύπτει τώρα το μυστικό της ντομάτας beefcake. Η ερευνητική ομάδα στο Εργαστήριο του Κολντ Σπρινγκ Χάρμπορ στις ΗΠΑ διαπίστωσε ότι το μεγάλο μέγεθος οφείλεται σε ένα είδος υπερπαραγωγής βλαστικών κυττάρων.
Το μέγεθος του καρπού και πολλά ακόμα χαρακτηριστικά των φυτών ρυθμίζονται από το μερίστωμα, τον ιστό από τον οποίο μεγαλώνουν οι άκρες των βλαστών. Η μελέτη αποκάλυψε την ύπαρξη ενός μηχανισμού ανάδρασης, στον οποίο ένα γονίδιο διεγείρει την παραγωγή βλαστικών κυττάρων ενώ το άλλο την επιβραδύνει.
Η μείωση της δραστηριότητας του ανασταλτικού μηχανισμού είναι αυτό που γιγάντωσε την ποικιλία beefcake. Το ανασταλτικό γονίδιο κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη (CLAVATA3) που συνδέεται στην επιφάνεια των κυττάρων-στόχων όπως το κλειδί στην κλειδαριά. Για να λειτουργήσει κανονικά η πρωτεΐνη πρέπει να έχουν συνδεθεί πάνω της τρία μόρια σακχάρου.  Αν ο αριθμός αυτός μειωθεί, η ανασταλτική πρωτεΐνη δεν λειτουργεί αποτελεσματικά και τα βλαστικά κύτταρα αυξάνονται.
Στη φύση, αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στο φυτό, αφού η υπερπαραγωγή βλαστικών κυττάρων μπορεί να κάνει τους βλαστούς μακρείς αλλά αδύναμους. Επιπλέον, το φυτό χρειάζεται περισσότερη ενέργεια για να παραγάγει τους γιγάντιους καρπούς του. Σε συνθήκες καλλιέργειας, όμως, η ανθρώπινη φροντίδα εξασφαλίζει την επιβίωση της ποικιλίας.
Η παρέμβαση σε αυτόν τον μηχανισμό ρύθμισης του μεριστώματος ήταν μία μόνο από τις γενετικές αλλαγές που έδωσαν τις εκατοντάδες ποικιλίες τομάτας που απολαμβάνουμε σήμερα.
Το σημαντικό όμως είναι ότι οι πρωτεΐνες CLAVATA που αναστέλλουν την παραγωγή βλαστικών κυττάρων υπάρχει σε όλα τα φυτά. Και αυτό σημαίνει ότι ο μηχανισμός θα μπορούσε θεωρητικά να ρυθμιστεί και σε άλλα φρούτα προκειμένου να τα φέρει κυριολεκτικά στα μέτρα μας.

Πηγή: in.gr

Η ιστορία της πλαστικής σακούλας

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 07-05-2015 07:40:55 pm | από nskarmoutsos

Ελαφριά σαν πούπουλο. Με ένα φύσημα του ανέμου καρφώνεται στα κλαδιά των δέντρων. Πηγαίνει στους θάμνους, στις αλάνες, τους δρόμους και τα πεζοδρόμια. Και ρυπαίνει.
Για να καταλήξει στη θάλασσα. Θαλασσοπούλια, φώκιες, θαλάσσιες χελώνες και φάλαινες παγιδεύονται ή πνίγονται εξαιτίας της κοινής ελαφριάς πλαστικής σακούλας.
Η πλαστική σακούλα μεταφοράς προϊόντων χρησιμοποιείται από τον καταναλωτή, κατά μέσο όρο, είκοσι λεπτά πριν πεταχτεί. Και χρειάζεται μια χιλιετηρίδα-γαργαντούας για να χαθεί για πάντα.
Λίγες ημέρες μετά την υπερψήφιση, από την Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, του Κανονισμού για δραστικό περιορισμό της κοινής, ελαφριάς πλαστικής σακούλας μεταφοράς προϊόντων σε ποσοστά 80-90% οι περισσότεροι άνθρωποι θα ήθελαν να ξεχάσουν τα γενέθλια της.
Ήταν στα τέλη του 19ου αιώνα όταν ένας Γερμανός επιστήμονας ,ο Χάνς Φον Πέχμαν, εντόπισε ένα λευκό κηρώδες ίζημα στον πυθμένα του δοκιμαστικού του σωλήνα.
Ο Φον Πέχμαν δεν φανταζόταν ότι αυτό το υλικό θα αποτελούσε την πρώτη ύλη σε κάθε είδους συσκευασίες από τα σαμπουάν, μέχρι τα σακουλάκια των σάντουιτς ή την επένδυση των καλωδίων.
 Το 1898 ο Γερμανός επιστήμονας παρασκεύασε, κατά λάθος, το πολυαιθυλένιο, ενώ μελετούσε το διαζωμεθάνιο.
Το πείραμα του Φον Πέχμαν «θάφτηκε» για να ξανανακαλυφθεί μετά από 34 χρόνια.
Το πολυαιθυλένιο, στη μορφή που το γνωρίζουμε σήμερα, ανακαλύφθηκε από τους Ε.Φόσετ και Ρ.Γκίσμπσον, πάλι κατά λάθος, στα εργαστήρια των Imperial Chemical Industries (ICI) στο Νόρθγουιτς της Βρετανίας.
Εφαρμόζοντας πολύ υψηλή πίεση (αρκετές εκατοντάδες ατμόσφαιρες) σε ένα μείγμα αιθυλενίου και βενζαλδεΐδης παρασκεύασαν πάλι ένα λευκό, κηρώδες υλικό.
Επειδή η αντίδραση είχε ξεκινήσει από επιμόλυνση με ίχνη οξυγόνου στη συσκευή τους, το πείραμα ήταν αρχικά δύσκολο να αναπαραχθεί.
 Το 1935 ένας άλλος χημικός της ICI, ο Μάικλ Πέριν ανέπτυξε αυτό το «ατύχημα» σε μια αναπαραγώγιμη σύνθεση υψηλής πίεσης του πολυαιθυλαινίου που έγινε η βάση για τη βιομηχανική παραγωγή του που ξεκίνησε το 1939.
Κατά τη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου χρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή των ραντάρ και το 1944 η Bakelite Corporation στο Τέξας και η Du Pont στο Τσάρλεστον της Δυτικής Βιρτζίνιας ξεκίνησαν μια μεγάλης κλίμακας εμπορική παραγωγή.
«Το πολυαιθυλένιο έδειχνε μια μεγάλη ευλογία, κυρίως για τη βιομηχανία τροφίμων. Αλλά τώρα όλο και περισσότερο φαίνεται ότι δεν ήταν μόνο ευλογία. Συνέβαλε στη βελτίωση της υγιεινής των τροφίμων με τίμημα την υποβάθμιση του περιβάλλοντος.
Είναι ένα κλασικό παράδειγμα μιας βραχυπρόθεσμης λύσης της οποίας ξεσκεπάζονται οι συνέπειες» λέει ο καθηγητής Τιμ Λανγκ, επίτροπος για τους φυσικούς πόρους και τη χρήση γης στην επιτροπή βιώσιμης ανάπτυξης της Βρετανίας.
Η ώρα της μαζικής χρήσης έφτασε το 1950 όταν η πλαστική σακούλα μπήκε στα βρετανικά σούπερ μάρκετ.
Το 1965, η σουηδική εταιρία Celloplast σχεδίασε την «γιαγιά» της πλαστικής σακούλας, περίπου όπως την ξέρουμε σήμερα.
Αυτό το πρώτο μοντέλο έμεινε στην ιστορία ως «T-shirt πλαστική τσάντα» και ήταν φτιαγμένο από υψηλής πυκνότητας πολυαιθυλένιο.

Η Exxon Mobile ήταν υπεύθυνη για την εισαγωγή της πλαστικής σακούλας στις Ηνωμένες Πολιτείες και η πλαστική σακούλα έκανε το ντεμπούτο της στα αμερικανικά σούπερ-μάρκετ τη δεκαετία του ’70.
Η χρήση της «πλαστικής τσάντας T-shirt» εξαπλώθηκε σταδιακά μέχρι το 1982, όταν δύο από τις μεγαλύτερες αλυσίδες η Safeway και η Kroger εγκατέλειψαν το χαρτί για χάρη του πλαστικού.
«Πρώτη ύλη το πετρέλαιο»
Η κοινή γνώμη ευαισθητοποιήθηκε όσον αφορά στον περιορισμό της χρήσης του πλαστικού όταν ανακαλύφθηκε το 1997 «Η μεγάλη δίνη των σκουπιδιών του Ειρηνικού».
Πρόκειται για δύο τεράστιες κηλίδες από διαλυμένο και θρυμματισμένο πλαστικό που έχουν δημιουργηθεί στον Ειρηνικό Ωκεανό και καταλαμβάνουν έκταση υπερδεκαπλάσια της Ελλάδας.
Ο πολτός που σχηματίζουν τα εκατομμύρια κομματάκια από κάθε είδους πλαστικό έχει πάχος δέκα μέτρα.
Τα τεμαχισμένα πλαστικά αποτελούν ένα είδος «χημικού σφουγγαριού» αφού απορροφούν τις εξόχως βλαπτικές χημικές ενώσεις ΡΟΡ (εμμένοντες οργανικοί ρύποι) που μέσω των θαλάσσιων ειδών και κυρίως των λιπαρών ψαριών εισέρχονται στον ανθρώπινο οργανισμό. Από τις αρχές του 2000 οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο επιβάλλουν περιορισμούς στη χρήση των πλαστικών σακουλών.
Το Μπαγκλαντές τις απαγόρευσε μετά από τις εξαιρετικά σοβαρές πλημμύρες που προκλήθηκαν από όγκους σακουλών που είχαν βουλώσει τα φρεάτια. Η Ιρλανδία επιβάλλοντας χρέωση 15 σεντς για κάθε πλαστική σακούλα μείωσε την χρήση της κατά 90% μέσα σε τρεις μήνες.
Το Σαν Φρανσίσκο έγινε η πρώτη πόλη στις ΗΠΑ που απαγόρευσε τις πλαστικές σακούλες και χρεώνει με 10 σεντς τη χρήση κάθε χάρτινης σακούλας.
«Οι κοινές, ελαφριές πλαστικές σακούλες αποτελούν μια περιττή σπατάλη φυσικών πόρων (αφού παράγονται με πρώτη ύλη το πετρέλαιο). Η μείωση τους είναι αναγκαία για λόγους περιβαλλοντικούς, οικονομικούς και ηθικούς.
Οι Πράσινοι αλλά και χιλιάδες πολίτες σε όλη την Ευρώπη αγωνιστήκαμε για μια τέτοια ιστορική απόφαση», δήλωσε ο Νίκος Χρυσόγελος, συν-επικεφαλής των Πράσινων-Αλληλεγγύη. Ας δούμε πώς οι Ευρωπαίοι πολίτες κάνουν χρήση της πλαστικής σακούλας σε αριθμούς:
200 πλαστικές σακούλες χρησιμοποίησε το 2010 ο μέσος ευρωπαίος πολίτης
Πάνω από 60.000 τόνοι πλαστικού καταλήγουν μέσω της πλαστικής σακούλας στο περιβάλλον ή σε χώρους ταφής των απορριμμάτων στην Ελλάδα.
8 δισ. πλαστικές σακούλες χρησιμοποιούνται κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
466 σακούλες χρησιμοποιούν κατά μέσο όρο οι Πολωνοί και οι Σλοβάκοι
4 σακούλες χρησιμοποιούν οι Δανοί οι οποίοι χρεώνονται για τη χρήση τους
70.000 τόνοι πλαστικών αποβλήτων ανακυκλώνονται ετησίως από της βιομηχανίες πολυαιθυλενίου της Βρετανίας
Στις 90 σακούλες κατ' άτομο το χρόνο μέχρι το 2019 και στις 40 σακούλες μέχρι τα τέλη του 2025 έχει στόχο να μειώσει τον αριθμό τους η νέα συμφωνία.
Λόγω των αντιδράσεων της Βρετανίας, ο στόχος αυτός δεν θα είναι δεσμευτικός εφόσον οι χώρες-μέλη επιβάλουν χρεώσεις ή άλλα μέτρα που αποτρέπουν τη χρήση.
Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι από τα τέλη του 2018, αυτές οι σακούλες δεν θα δίνονται δωρεάν στους καταναλωτές.
Δράσεις για την ανάδειξη του προβλήματος της πλαστικής σακούλας
Το Δίκτυο Μεσόγειος SOS διοργανώνει τον κεντρικό του καθαρισμό αυτή την Κυριακή 10 Μαΐου και ώρα 10 π.μ. στην παραλία Σχινιά (εντός της προστατευόμενης περιοχής του Εθνικού Πάρκου Σχινιά-Μαραθώνα), στο πλαίσιο της εκστρατείας «Καθαρίστε τη Μεσόγειο 2015».
Η προστατευόμενη περιοχή του Σχινιά έχει χαρακτηριστεί ως Εθνικό Πάρκο, έχει αναγνωριστεί ως Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά, ενώ έχει ενταχθεί και στο ευρωπαϊκό οικολογικό Δίκτυο NATURA 2000.
Η επιλογή της ημερομηνίας καθαρισμού έχει ως στόχο τη συμβολική διασύνδεση του εορτασμού της Ημέρας της Ευρώπης, την ακριβώς προηγούμενη ημέρα (9/5), με το βασικό θεματικό άξονα της φετινής εκστρατείας που είναι ανάδειξη του προβλήματος της πλαστικής σακούλας στο περιβάλλον.
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η γεωργία του παρελθόντος

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 29-04-2014 12:45:15 am | από nskarmoutsos

Διονυσιακή παράσταση που απεικονίζεται σε αμφορέα. Το θέμα της κύριας παράστασης είναι παρμένο από τη λατρεία του Διονύσου. Στο μέσον εμφανίζεται ο Διόνυσος να κρατάει κλαδί αμπέλου στο αριστερό χέρι και κάνθαρο στο δεξί (Μουσείο Μονάχου)

Από τα πιθάρια των Μινωιτών μέχρι τις κροκοσυλλέκτριες κι από τους ψαράδες της Σαντορίνης μέχρι τα Θεσμοφόρια, η αρχαία Ελλάδα αναγνωρίζει τον εαυτό της, εκτός από τη Φιλοσοφία, τις Τέχνες και τα Γράμματα, μέσα από τη γεωργία, με προστάτιδα φυσικά τη θεά Δήμητρα.

Εστω κι αν στο πέρασμα των χρόνων είδε την αίγλη της να χάνεται από τους προστάτες των σπόρων, Αγίους Γεώργιο και Δημήτριο, που ούτε τα ονόματά τους φυσικά είναι τυχαία, και τον Προφήτη Ηλία να παίρνει κεφάλι στους κτηνοτρόφους.

Η γεωργία υποθέτουν οι επιστήμονες ξεκίνησε γύρω στο 10000 π.Χ. και ήταν η μεγαλύτερη επαναστατική αλλαγή, αφού ο άνθρωπος μετά το ρόλο του κυνηγού-τροφοσυλλέκτη εγκαταστάθηκε, έμαθε να καλλιεργεί και να δημιουργεί ανάπτυξη. Πιο σύγχρονες θεωρίες, υποστηρίζουν πως γεωργία και κτηνοτροφία αναπτύχθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα χρονικά πολύ νωρίτερα, δηλαδή πριν από 18.000 ώς 32.000 χρόνια, όταν λύκοι ακολουθούσαν τους κυνηγούς προς αναζήτηση τροφής και στο πέρασμα των χρόνων ήρθε και η εξημέρωση.

Το παράδοξο είναι ότι ενώ τα επαγγέλματα του γεωργού και του κτηνοτρόφου υποτιμήθηκαν, λόγω δυσκολιών, η αξία του καλού φαγητού ανά τους αιώνες -πέρα από το ζήτημα της «ιερών τροφών»- παρέμεινε αδιαμφισβήτητη.

Η ελιά, αγαπημένο δέντρο της θεάς Αθηνάς, τα ψάρια και τα θαλασσινά, δώρα του θεού Ποσειδώνα, η θεά Αρτεμις κυνηγός, με το ιερό ελάφι της. Κι ο θεός Διόνυσος, ο Βάκχος, ο θεός του κρασιού. Ουσιαστικά οι θεοί, εκτός από παντοδύναμοι, λειτουργούν και ως προστάτες της τροφής, ενώ δεν είναι τυχαίο ότι ο Ιησούς ευλόγησε τον άρτον και τον οίνον.

Ο Οδυσσέας συναντά κατά την επιστροφή του στην Ιθάκη το χοιροτρόφο του τον Εύμαιο, αφού προηγουμένως έχει δει από κοντά την παρασκευή φέτας από τον Κύκλωπα Πολύφημο. Στο παλάτι του γηραιού και σεβάσμιου βασιλιά Νέστορα το κύριο εμπορεύσιμο προϊόν ήταν το ελαιόλαδο. Τρόποι ακόμη και μεταποίησης των ψαριών ήταν γνωστοί στους Σαντορινιούς από αρχαιοτάτων χρόνων, ενώ στο νεκρομαντείο στο Φανάρι, στην Ηπειρο, όπου γίνονταν νεκρικές τελετές, βρέθηκαν παραισθησιογόνα λούπινα.

Σπόροι και τροφές

Απανθρακωμένα προϊόντα μαρτυρούν πως οι Μινωίτες καλλιεργούσαν δημητριακά, όσπρια, λαχανικά στους κήπους, ενώ ασχολούνταν κυρίως με την παραγωγή ελαιολάδου, σταριού και κρασιού. Μάλιστα, προτού ασχοληθεί συστηματικά ο Ιπποκράτης με τα βότανα, είχαν ήδη ασχοληθεί οι Μινωίτες.

Τα «Θεσμοφόρια», σ' ανάμνηση της άφιξης της θεάς Δήμητρας στην Ελευσίνα, ήταν η πιο γνωστή γιορτή της αρχαιότητας για το θέμα των σπόρων και ήταν κατ' εξοχήν γυναικεία γιορτή (εξ ου κι οι «Θεσμοφοριάζουσες» του Αριστοφάνη). Κάθε φθινόπωρο, δηλαδή ουσιαστικά την περίοδο που ξεκινούν οι αγροτικές εργασίες, οι αρχαίες Ελληνίδες ξεκινούσαν το εορταστικό τυπικό προς τιμήν της θεάς Δήμητρας και της κόρης της Περσεφόνης. Οσο διαρκούσαν τα Θεσμοφόρια απαγορευόταν αυστηρά στους άντρες να μπουν στους ναούς, ειδάλλως τιμωρούνταν με τύφλωση ή ακόμη και με θάνατο. Η γιορτή, που διαρκούσε 4-5 ημέρες, συνέπιπτε στην ημερομηνία με το μνημόσυνο του Οσιρι στην Αίγυπτο.

Στο βιβλίο της Αμαλίας Ηλιάδη για τη «Διατροφή των αρχαίων Ελλήνων», ο Τριπτόλεμος ξεκινά από την Αττική για να διδάξει την καλλιέργεια του σίτου σ' όλη την οικουμένη. Μέλι, κρασί, όσπρια, λαχανικά, φρούτα, κρέας πουλερικών και κυρίως το ψωμί από κριθάρι και τα ψάρια δεν έλειπαν από το τραπέζι του αρχαίου Αθηναίου, σημειώνει η συγγραφέας, η οποία τονίζει πως ο Ηρακλής έτρωγε ένα ζωμό από μπιζέλια. Οι αρχαίοι Αθηναίοι, σημειώνει, ήταν λιτοδίαιτοι, ενώ υπήρχε πρόβλημα με το πότισμα των χωραφιών. Στα σπίτια των αρχόντων, ωστόσο, όπως διαφαίνεται στις κωμωδίες του Αριστοφάνη, σημαντική θέση είχαν και τα σύκα.

Οι μύθοι του Αισώπου για το βοσκό και το βασιλιά, για το γεωργό και τους γιους του αντικατοπτρίζουν μεγάλες χρονικές περιόδους της ανθρωπότητας, ενώ δεκάδες δημοτικά τραγούδια, παροιμίες, εκφράσεις αναφέρονται στο γεωργικό, ποιμενικό, αλλά κι αλιευτικό βίο κ.ά. Πολλές απ' τις ζωομορφικές μεταμφιέσεις που πραγματοποιούνται και σήμερα κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα κατά κανόνα τον Γενάρη και την περίοδο της Αποκριάς πανελλαδικά, ανάγονται σε προχριστιανικές τελετές, γονιμικές δηλαδή τελετουργίες, με στόχο τον εξευμενισμό του ενιαύσιου δαίμονα για τη βελτίωση της σοδειάς: Ραγκουτσάρια, Μπαμπούγερα, παρωδίες γαμήλιων τελετών, τελετουργικά οργώματα, με χαρακτηριστικό το έθιμο του Καλόγερου, που γίνεται συνήθως από τις κοινότητες των Αναστενάρηδων στη Μακεδονία.

Οι τελετουργικές πυρές με τον καθαρτήριο ρόλο της φωτιάς, που γίνονται τις Απόκριες, κατά την Ανάσταση με το κάψιμο του Ιούδα, αλλά και το καλοκαίρι με τον Αϊ-Γιάννη Κλήδονα, εκτός από προστασία απέναντι στους δαίμονες, που θα επιχειρούσαν να καταστρέψουν τη σοδειά, είχαν και πρακτική σημασία.

Πέντε κουζίνες

Η λίστα των τροφίμων του ελληνικού τραπεζιού διευρύνθηκε, αφ' ενός διότι πολλές εισαγόμενες καλλιέργειες ήρθαν κι έμειναν στο διάβα των αιώνων, αφ' ετέρου διότι μόλις τον 20ό αιώνα άλλαξε ο τρόπος συντήρησης, αφού το ψυγείο σήμανε επανάσταση στη διατροφή.

Η ελληνική κουζίνα λόγω παράδοσης μπορεί να διαχωριστεί σε 5 διαφορετικές: κρητική (μεσογειακή διατροφή με ελαιόλαδο, χόρτα κ.ά.), βορειοελλαδίτικη/στεριανή (βούτυρο, κρέας, κυνήγι), επτανησιακή (μεσογειακή διατροφή επηρεασμένη από τη μακρόχρονη κατοχή ιταλικών φύλων), νησιωτική (μεσογειακή διατροφή αλλά με έμφαση σε ψάρια, θαλασσινά), βυζαντινή/πολίτικη (κουζίνα με πιο πολύ βούτυρο, περίτεχνες γεύσεις και συνδυασμούς).

Για πρώτη φορά το 2013, η γιορτή των Θεσμοφορίων επανήλθε στο προσκήνιο από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και θα μπορούσε να εξελιχθεί υπό προϋποθέσεις σ' ένα σημαντικό αγροτουριστικό και πολιτιστικό θεσμό. Την ίδια στιγμή ιδιαίτερη βαρύτητα θα έπρεπε να δώσουν οι κρατούντες και στα Ανθεστήρια, μια αρχαιοελληνική γιορτή, που σχετίζεται με τα λουλούδια και μια πτυχή της βλέπουμε κάθε Πρωτομαγιά στην Κηφισιά, τη Νέα Σμύρνη κ.α.

Άννα Στεργίου

Πηγή: enet.gr

Στο κέντρο της Γης, το ρολόι πάει 2,5 χρόνια πίσω

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 24-04-2016 08:59:51 am | από nskarmoutsos

Τι ώρα είναι; Η απάντηση ποικίλλει ανάλογα με το βάθος: λόγω της Γενικής Σχετικότητας του Αϊνστάιν, το κέντρο της Γης είναι 2,5 χρόνια νεότερο από το έδαφος που πατάμε, δείχνουν οι τελευταίοι υπολογισμοί.
Όπως προέβλεψε πριν από έναν αιώνα ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο χρόνος τρέχει πιο αργά όταν η δύναμη της βαρύτητας μεγαλώνει. Και αυτό σημαίνει ότι στην κορυφή ενός βουνού ο χρόνος κυλά πιο γρήγορα από ό,τι στη βάση του, αφού η απόσταση της κορυφής από το κέντρο του πλανήτη είναι μεγαλύτερη και η βαρύτητα μικρότερη.
Το φαινόμενο έχει επιβεβαιωθεί πειραματικά και πρέπει μάλιστα να λαμβάνεται υπόψη στο σύστημα GPS -ο χρόνος κυλά πιο γρήγορα για τους δορυφόρους του συστήματος, και αν αυτή η διαφορά δεν λαμβανόταν υπόψη η απόκλιση στο γεωγραφικό στίγμα θα έφτανε τα πολλά χιλιόμετρα ανά ημέρα.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές της τελευταίας μελέτης, τη δεκαετία του 1960 ο αμερικανός κβαντικός φυσικός Ρίτσαρντ Φέινμαν είχε υπολογίσει ότι η χρονική απόκλιση ανάμεσα στην επιφάνεια και τον πυρήνα της Γης ήταν μία με δύο ημέρες.
Ο Δρ Ούλριχ Ούγκερχοφ του Πανεπιστημίου του Ώρχους στη Δανία είχε τη σωφροσύνη να διασταυρώσει την εκτίμηση του Φέινμαν πριν την συμπεριλάβει σε ένα σύγγραμμα που συνέτασσε για τους προπτυχιακούς φοιτητές του.
Υπολόγισε έτσι τη διαφορά στο βαρυτικό δυναμικό -ένα μέτρο του έργου που παράγει η βαρύτητα μετακινώντας ένα σώμα προς τα κάτω- ανάμεσα στο κέντρο και την επιφάνεια του πλανήτη. Οι υπολογισμοί έδειξαν ότι, για κάθε δευτερόλεπτο που περνάει στην επιφάνεια, ο χρόνος στο κέντρο της Γης υπολείπεται κατά 3 x 10-10 δευτερόλεπτα.
Στα τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια που έχουν περάσει από τον σχηματισμό του πλανήτη, η σωρευτική διαφορά φτάνει περίπου τον ενάμισι χρόνο.
Αυτό, όμως, ισχύει μόνο αν θεωρήσει κανείς ότι η Γη είναι ομοιογενής. Στην πραγματικότητα δεν είναι, αφού ο πυρήνας του πλανήτη αποτελείται κυρίως από σίδηρο και έχει μεγαλύτερη πυκνότητα από τον μανδύα και τον φλοιό. Λαμβάνοντας υπόψη αυτούς τους παράγοντες, οι οποίοι επηρεάζουν το βαρυτικό πεδίο, ο Ούγκερχοφ καταλήγει στην εκτίμηση ότι ένα ρολόι στο κέντρο του πυρήνα θα πήγαινε 2,5 χρόνια πίσω σε σχέση με ένα ρολόι στην επιφάνεια της θάλασσας.
Στην περίπτωση του γιγάντιου Ήλιου, προσθέτει ο ερευνητής, η χρονική διαφορά ανάμεσα στο κέντρο και την επιφάνεια είναι ακόμα μεγαλύτερη, γύρω στα 40.000 χρόνια.
Παραμένει πάντως ασαφές αν ο Ρίτσαρντ Φέινμαν έκανε λάθος στις πράξεις, ή αν η εκτίμησή του μεταφέρθηκε αλλοιωμένη από «χρόνια» σε «μέρες» από άλλους επιστήμονες.
Όπως επισημαίνει ο Ούγκερχοφ στο περιοδικό New Scientist, «θα πρέπει κανείς να είναι πάντα προσεκτικός και να διασταυρώνει τα λεγόμενα ακόμα και των διάσημων ανθρώπων».

Πηγή: in.gr

Αύξηση της στάθμης της θάλασσας εξαφάνισε οικισμούς στο Αιγαίο πριν από 7.600 χρόνια

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 19-04-2018 10:27:02 am | από nskarmoutsos

Μία απότομη άνοδος της στάθμης της θάλασσας, κατά τουλάχιστον ένα έως ενάμισι μέτρο, συνέβη στο Βόρειο Αιγαίο πριν από περίπου 7.600 χρόνια (δηλαδή περί το 5600 π.Χ.), ενώ κάτι ανάλογο είχε συμβεί και νωρίτερα, πριν από 8.400 χρόνια.
Τα περιστατικά αυτά είχαν πιθανότατα σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις στους ανθρώπους της περιοχής, βάζοντας «φρένο» στην ανάπτυξη των νεολιθικών γεωργικών οικισμών και του πολιτισμού, καθώς μεγάλες παράκτιες εκτάσεις θα βρέθηκαν ξαφνικά κάτω από το νερό.
Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας έρευνας Γερμανών επιστημόνων, που βασίζεται στη μελέτη των απολιθωμάτων μικροσκοπικών αρχαίων θαλάσσιων οργανισμών που έχουν διατηρηθεί στα ιζήματα του βυθού της θάλασσας του Βορείου Αιγαίου.
Οι ερευνητές του Κέντρου Βιοποικιλότητας και Κλιματικών Ερευνών Σένκενμπεργκ και του Ινστιτούτου Γεωεπιστημών του Πανεπιστημίου Γκέτε της Φρανκφούρτης, με επικεφαλής τον καθηγητή Γιενς Χέρλε, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό "Scientific Reports".
«Κατά προσέγγιση πριν από 7.600 χρόνια, η στάθμη της θάλασσας πρέπει να ανέβηκε απότομα στις περιοχές της Μεσογείου που συνορεύουν με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το Βόρειο Αιγαίο, η Θάλασσα του Μαρμαρά και η Μαύρη Θάλασσα κατέγραψαν μια ανύψωση άνω του ενός μέτρου. Αυτό οδήγησε στο πλημμύρισμα των χαμηλών παράκτιων περιοχών, οι οποίες θα είχαν υπάρξει ιδανικές για δημιουργία οικισμών» δήλωσε ο δρ Χέρλε.
Η Νεολιθική Εποχή σηματοδότησε την μετάβαση από μια κοινωνία κυνηγών-τροφοσυλλεκτών σε μια κοινωνία γεωργών-κτηνοτρόφων. Με κοιτίδα της την Μέση Ανατολή, η γεωργική επανάσταση εξαπλώθηκε προς τη νοτιοανατολική Ευρώπη και το Αιγαίο. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές δείχνουν όμως ότι πριν από 7.600 χρόνια υπήρξε μια ανεξήγητη και απότομη ύφεση στη δημιουργία τέτοιων οικισμών. Οι γερμανοί επιστήμονες με τη νέα μελέτη τους πιστεύουν ότι κατά πάσα πιθανότητα βρήκαν μία εξήγηση γι' αυτό.
Οι ερευνητές πήραν ένα δείγμα (πυρήνα) από το βυθό του Βορείου Αιγαίου και η μελέτη των μικροοργανισμών του βυθού, συγκεκριμένα του απολιθωμένου φυτοπλαγκτού του είδους Emiliana huxleyi, που υπάρχουν μέσα σε αυτά τα ιζήματα, επέτρεψε στους επιστήμονες να κάνουν εκτιμήσεις για τις διαχρονικές μεταβολές, όσον αφορά την περιεκτικότητα των επιφανειακών υδάτων του Αιγαίου σε αλάτι και, κατ' επέκταση, για τη στάθμη του νερού.
Η ανάλυση αποκάλυψε δύο απότομες μειώσεις της αλατότητας πριν από 8.400 και πριν από 7.600 χρόνια, οι οποίες μπορούν να εξηγηθούν, κατά τους επιστήμονες, μόνο από το γεγονός ότι μεγαλύτεροι όγκοι νερού χαμηλής περιεκτικότητας σε αλάτι θα έρρευσαν από τη Μαύρη Θάλασσα (Εύξεινο Πόντο) προς τη θάλασσα του Βορείου Αιγαίου. Αυτό θα είχε ως συνέπεια μια απότομη άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε εκείνες τις δύο περιπτώσεις.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι υπήρξαν εκτεταμένες πλημμύρες κατά μήκος των ακτών του Βορείου Αιγαίου, που συνέπεσαν με δύο αντίστοιχες υφέσεις στη νεολιθική γεωργική και τεχνολογική επανάσταση. Η πιο παλαιά άνοδος των υδάτων (πριν από 8.400 χρόνια, δηλαδή περί το 6400 π.Χ.) φαίνεται να συμπίπτει με αρχαιολογικά ευρήματα, σύμφωνα με τα οποία οι παράκτιοι οικισμοί είχαν τότε περίπου αντιμετωπίσει σημαντικά εμπόδια στην ανάπτυξή τους. Το δεύτερο πλήγμα για τους κατοίκους της περιοχής ήλθε 800 χρόνια αργότερα, με τη νέα άνοδο των υδάτων και με τις νέες πλημμύρες που ακολούθησαν.
Η μελέτη ενός αντίστοιχου δείγματος (πυρήνα) από το βυθό του Νοτίου Αιγαίου, που είχε ληφθεί στο παρελθόν, δεν είχε δείξει τις ίδιες εποχές στο παρελθόν ανάλογα φαινόμενα με το Βόρειο Αιγαίο.
Συνδέοντας το παρελθόν με το μέλλον, ο Χέρλε προειδοποίησε ότι «εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής αναμένουμε η παγκόσμια στάθμη των θαλασσών να ανέβει έως ένα μέτρο μέσα στα επόμενα 100 χρόνια. Εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να εκτοπισθούν από τις παράκτιες περιοχές, με σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις».

Πηγή: real.gr

Η γέννηση ενός αρχιπελάγους

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 01-09-2014 12:13:48 am | από nskarmoutsos

Το Ακρωτήριο Ταίναρο , το νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας. Εκατομμύρια χρόνια πριν αποτελούσε κομμάτι της ενιαίας ξηράς Αιγηίδος.

Πολύ πριν το Αιγαίο Πέλαγος αποτελέσει αντικείμενο διεκδικήσεων και διπλωματικών διενέξεων, η πολυτάραχη ιστορία του περιλάμβανε ηφαιστειακές εκρήξεις, σεισμούς, καταποντισμούς, ορογενέσεις, ακραίες καιρικές μεταβολές και πολλά ακόμα δραματικά γεγονότα. Από την ερχόμενη Τετάρτη, οι επισκέπτες του Ιδρύματος Ευγενίδου θα έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν πώς διαμορφώθηκαν, μέσω γεωλογικών διεργασιών διάρκειας 20 και πλέον εκατομμυρίων ετών, τα χαρακτηριστικά νησιωτικά τοπία που έμελλε να αποτελέσουν λίκνο πολιτισμών αλλά και πεδία βίαιων συγκρούσεων.
Μια πρωτοβουλία του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου, η πρωτότυπη έκθεση «ΑΙΓΑΙΟΝ: Η Γέννηση ενός Αρχιπελάγους» διοργανώνεται σε συνεργασία με το Μουσείο Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Από τις αρχές του 2013 και μέχρι τον περασμένο Μάιο, η έκθεση φιλοξενήθηκε στο «Νόησις» - Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας, στη Θεσσαλονίκη, όπου υποδέχθηκε χιλιάδες επισκέπτες καθώς και πολυάριθμα σχολεία της Βορείου Ελλάδος. Μια εμπλουτισμένη εκδοχή της, ανασχεδιασμένη ειδικά για τους χώρους του Ιδρύματος Ευγενίδου, θα παραμείνει στην Αθήνα έως τον ερχόμενο Οκτώβριο, πριν συνεχίσει το ταξίδι της ανά την Ελλάδα και τον κόσμο.
Συνηθισμένοι καθώς είμαστε να υπολογίζουμε τον χρόνο σε εποχές, αιώνες ή, στην καλύτερη περίπτωση, χιλιετίες -όταν, για παράδειγμα, αναφερόμαστε σε αρχαιολογικές ανακαλύψεις και γεγονότα της Ιστορίας-, είναι ευκολότερο να φανταζόμαστε τα τοπία της Γης ως κάτι σχετικά σταθερό, ένα σκηνικό πάνω στο οποίο ανθρώπινοι πολιτισμοί ανθούν και παρακμάζουν, αφήνοντας το «στίγμα» τους, αλλά χωρίς τη δύναμη να προκαλέσουν πραγματικά ριζικές αλλαγές. Ποτάμια και έλη αποξηραίνονται, ισθμοί διανοίγονται, υπεραιωνόβια δάση εξαφανίζονται, βουνά σκάβονται από λατομεία, όμως οι οροσειρές, τα νησιά και οι θάλασσες παραμένουν στη θέση τους, συντηρώντας μια αίσθηση ιστορικής συνέχειας της ανθρωπότητας στο πέρασμα του χρόνου. Η έκθεση «Αιγαίον» μας προκαλεί να απαλλαγούμε αυτή την ψευδαίσθηση μονιμότητας και να προσπαθήσουμε να αντιληφθούμε ότι τα πάντα γύρω μας έχουν μια αρχή και, αναπόφευκτα, ένα τέλος, αφού οι γεωλογικές διεργασίες συνεχίζονται μέχρι σήμερα.
Η άνυδρη Μεσόγειος
Απολιθώματα φυτών και ζώων, ευρήματα πρόσφατων υποθαλάσσιων ερευνών, ίχνη της παρουσίας των προγόνων του σύγχρονου ανθρώπου, εντυπωσιακά βίντεο και πανοραμικές φωτογραφίες νησιωτικών συμπλεγμάτων αφηγούνται την ιστορία της Αιγηίδος, της απέραντης χερσαίας έκτασης η οποία αναδύθηκε μέσα από τον μεγάλο ωκεανό της Τηθύος και κάλυπτε την περιοχή από το Ιόνιο έως τη Μικρά Ασία. Kατά μια έννοια, η σημερινή Μεσόγειος είναι κατάλοιπο του ωκεανού της Τηθύος – αν και για μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια ολόκληρη η λεκάνη της Μεσογείου είχε μετατραπεί σε μια άνυδρη έρημο, που τελικά γέμισε με νερό από τον Ατλαντικό. Σταδιακά, ως αποτέλεσμα των μετατοπίσεων και συγκρούσεων των τεκτονικών πλακών, η ενιαία ξηρά της Αιγηίδος κατακερματίστηκε και ένα μεγάλο μέρος της βυθίστηκε ξανά στη θάλασσα. Ετσι γεννήθηκαν τα αιγαιοπελαγίτικα νησιά, αλλά και τα γεωλογικά μνημεία της περιοχής, όπως το Απολιθωμένο Δάσος της Λέσβου, που δημιουργήθηκε πριν από περίπου 18 εκατ. χρόνια και διατηρήθηκε καλυμμένο κάτω από ένα στρώμα ηφαιστειακών υλικών. Αν και η έκθεση εστιάζει κατά κύριο λόγο στις εξελίξεις των τελευταίων 20 εκατ. ετών, ορισμένα από τα γεγονότα που περιγράφονται συνέβησαν έως και πριν από 150 εκατ. χρόνια.

Ενας απολιθωμένος κορμός ύψους 14 μέτρων από το υποτροπικό δάσος με προγονικές μορφές σεκόιας, που πριν από 18 εκατομμύρια χρόνια κάλυπτε την περιοχή της σημερινής Λέσβου, είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό από τα αντικείμενα της έκθεσης. Ωστόσο, μεταξύ των εκθεμάτων, που από αυτή την εβδομάδα φιλοξενούνται στους χώρους του Ιδρύματος Ευγενίδου, περιλαμβάνονται εξίσου μοναδικά εκθέματα, όπως τα απολιθώματα οστράκων από τον ωκεανό της Τηθύος ή τα δύο κομμάτια ηφαιστειακής στάχτης με απολιθωμένα φύλλα δέντρων: το αρχαιότερο είναι περίπου 20 εκατ. ετών και εντοπίστηκε στην περιοχή του σημερινού Σιγρίου, ενώ το απολιθωμένο φύλλο ελιάς από τη Σαντορίνη είναι σαφώς νεότερο, καθότι η ηλικία του δεν ξεπερνάει τα 60.000 χρόνια. Οπως υπογραμμίζει ο διευθυντής του Μουσείου Απολιθωμένου Δάσους και αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Νίκος Ζούρος, οι απολιθωμένοι κορμοί δέντρων δεν προέρχονται μόνο από τα επιφανειακά πετρωμένα δάση της Λέσβου, αλλά και από τις υποβρύχιες έρευνες, που βρίσκονται σε εξέλιξη στην παράκτια ζώνη της νησίδας Νησιώπης, στα δυτικά του νησιού.
H πρώτη από τις τρεις ενότητες, με τίτλο «Μνήμες Γαίας - από την Τηθύ στο Αιγαίο», ανατρέχει στο πολύ μακρινό παρελθόν για να εξιστορήσει πώς «μέσα από τον ωκεανό δημιουργήθηκε η χερσαία ζώνη του Αιγαίου και πώς φτάσαμε στο σημερινό αρχιπέλαγος», εξηγεί ο κ. Ζούρος.
Η δεύτερη τιτλοφορείται «Στα νησιά του Ηφαίστου και του Ποσειδώνα» και εστιάζει στη δράση των ηφαιστείων, τα οποία έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του αρχιπελάγους. Ανάμεσά τους, τα ενεργά ηφαίστεια της Σαντορίνης, της Νισύρου, των Μεθάνων και του Σουσακίου, που ανήκουν στο ηφαιστειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου. Ορισμένα από τα πιο ποικιλόμορφα -και δημοφιλή- νησιά του ελληνικού αρχιπελάγους, όπως η Μήλος, η Λήμνος, η Θήρα, η Κίμωλος και η Σαμοθράκη, οφείλουν την ύπαρξή τους στην ηφαιστειακή δραστηριότητα.
«Γαία: Από τον μύθο στην επιστήμη» είναι ο τίτλος της τρίτης ενότητας, που περιστρέφεται γύρω από τα οικοσυστήματα του Αιγαίου. Η εξέλιξη της βιοποικιλότητας της περιοχής τα τελευταία 150 χρόνια αναδεικνύεται μέσα από την αντιπαράθεση αναπαραστάσεων προγονικών μορφών δέντρων και ζώων -ανάμεσά τους, μία κοντόλαιμη καμηλοπάρδαλη από τη σημερινή Χίο, ένας ελέφαντας νάνος από την Τήλο και ένα κρανίο αντιλόπης από την περιοχή της Σάμου- με τους σύγχρονους «απογόνους» τους. Παρουσιάζονται, επίσης, ευρήματα που τεκμηριώνουν την πρώιμη παρουσία των προγόνων του σύγχρονου ανθρώπου, καθώς και τρία εκμαγεία κρανίων ανθρωπιδών από τον ελλαδικό χώρο: του μακεδονικού ουρανοπίθηκου, ο οποίος ανακαλύφθηκε το 1988 στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής, του πεντελικού μεσοπίθηκου, προϊστορικού κατοίκου της Ευρώπης και της Δυτικής Ασίας, και του ανθρώπου των Πετραλώνων, από το ομώνυμο σπήλαιο της Χαλκιδικής. Οπως υπογραμμίζει ο κ. Ζούρος, η σημασία των φαινομένων που οδήγησαν στη γέννηση του Αιγαίου δεν είναι αποκλειστικά γεωλογική.
Υλικά πολιτισμού
Οι κινήσεις των τεκτονικών πλακών όχι μόνο διαμόρφωσαν το ανάγλυφο που αντικρίζουμε σήμερα, αλλά διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο και στην ανάπτυξη των ανθρώπινων πολιτισμών, προσφέροντας άφθονες ποσότητες ορυκτών πρώτων υλών, από τον οψιδιανό της Μήλου έως τον χαλκό της Κύθνου και της Σερίφου. Επιπλέον, για πολλές χιλιάδες χρόνια τα -ανεξήγητα- φυσικά φαινόμενα και οι καταστροφές αποτελούσαν έναυσμα για τη δημιουργία μύθων, έργων τέχνης και μεταφυσικών θεωριών, αφού η ανθρώπινη φαντασία σπεύδει να καλύψει τα κενά που αφήνει η ανεπάρκεια της γνώσης.
Η έκθεση απευθύνεται σε μικρούς και μεγάλους, δεδομένου ότι το κοινό μπορεί να επιλέξει μεταξύ μιας πιο «επιφανειακής» περιήγησης, με έμφαση στα απτά εκθέματα και το πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό, ή να αποκτήσει βαθύτερες γνώσεις σχετικά με τη γεωλογική ιστορία του Αιγαίου, αφιερώνοντας περισσότερο χρόνο στην ανάγνωση των εύληπτων συνοδευτικών κειμένων και παρακολουθώντας το 15λεπτο ενημερωτικό βίντεο. Σύμφωνα, πάντως, με τον κ. Ζούρο, οι επισκέπτες θα χρειαστούν περίπου μία ώρα για να περιεργαστούν το σύνολο των εκθεμάτων, που παρουσιάζονται στο ισόγειο και τον πρώτο όροφο του Ιδρύματος Ευγενίδου.
Οι διαδικασίες, για την πραγματοποίηση της πρώτης έκθεσης για τη γέννηση του Αιγαίου που έχει διοργανωθεί ποτέ, ξεκίνησαν πριν από περίπου δύο χρόνια, αναφέρει ο κ. Ζούρος. Το αρχικό, πιο φιλόδοξο σχέδιο αφορούσε ένα αφιέρωμα στη δημιουργία ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά κάτι τέτοιο δεν κατέστη δυνατόν εξαιτίας των τελευταίων κοινωνικοπολιτικών συνθηκών.

Περιοδεία στην Ευρώπη και την Ασία

H έκθεση «ΑΙΓΑΙΟΝ: Η Γέννηση ενός Αρχιπελάγους» διοργανώνεται από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου σε συνεργασία με το Μουσείο Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και το Ιδρυμα Ευγενίδου, ενώ την παραγωγή και επιμέλεια έχει αναλάβει η Τetragon. Σχεδιασμένη εξαρχής με σκοπό να περιοδεύσει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ξεκίνησε το ταξίδι της από τη Θεσσαλονίκη. Θα παραμείνει στο Ιδρυμα Ευγενίδου από τις 3 Σεπτεμβρίου έως τις 23 Οκτωβρίου και στη συνέχεια κατά πάσα πιθανότητα θα μεταφερθεί σε ακόμη μία ελληνική πόλη, ενώ ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις με μουσεία και εκθεσιακούς χώρους στην Ευρώπη και την Ασία. Η εκπαιδευτική και επιστημονική αξία της έχει αναγνωριστεί από τα υπουργεία Ναυτιλίας και Αιγαίου, Τουρισμού, και Πολιτισμού και Αθλητισμού, τα οποία την έθεσαν υπό την αιγίδα τους. Επιπλέον, έχει εξασφαλίσει τη στήριξη της ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO. Η είσοδος για το γενικό κοινό θα είναι ελεύθερη με σειρά προτεραιότητας. Ωρες λειτουργίας: Τετάρτη έως Παρασκευή 5 με 8 μ.μ., Σάββατο και Κυριακή 10 π.μ. με 8 μ.μ. Τα πρωινά από Δευτέρα έως Παρασκευή θα γίνονται δεκτές σχολικές ομάδες των δύο τελευταίων τάξεων του Δημοτικού και όλων των τάξεων του Γυμνασίου και του Λυκείου, με ελεύθερη είσοδο κατόπιν συνεννόησης. Περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση, στην ιστοσελίδα www.aegeon.org.gr.

Πηγή: kathimerini.gr

Πριν από 7.600 χρόνια η στάθμη της θάλασσας στο Β. Αιγαίο ανέβηκε απότομα πλημμυρίζοντας παράκτιους οικισμούς

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 26-03-2018 10:48:34 am | από nskarmoutsos

(Φωτ. αρχείου)

Μία απότομη άνοδος της στάθμης της θάλασσας, κατά τουλάχιστον ένα έως ενάμισι μέτρο, συνέβη στο Βόρειο Αιγαίο πριν από περίπου 7.600 χρόνια (δηλαδή περί το 5600 π.Χ.), ενώ κάτι ανάλογο είχε συμβεί και νωρίτερα, πριν από 8.400 χρόνια. Τα περιστατικά αυτά είχαν πιθανότατα σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις στους ανθρώπους της περιοχής, βάζοντας «φρένο» στην ανάπτυξη των νεολιθικών γεωργικών οικισμών και του πολιτισμού, καθώς μεγάλες παράκτιες εκτάσεις θα βρέθηκαν ξαφνικά κάτω από το νερό.

Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας έρευνας Γερμανών επιστημόνων, που βασίζεται στη μελέτη των απολιθωμάτων μικροσκοπικών αρχαίων θαλάσσιων οργανισμών που έχουν διατηρηθεί στα ιζήματα του βυθού της θάλασσας του Βορείου Αιγαίου.

Οι ερευνητές του Κέντρου Βιοποικιλότητας και Κλιματικών Ερευνών Σένκενμπεργκ και του Ινστιτούτου Γεωεπιστημών του Πανεπιστημίου Γκέτε της Φρανκφούρτης, με επικεφαλής τον καθηγητή Γιενς Χέρλε, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό "Scientific Reports"

«Κατά προσέγγιση πριν από 7.600 χρόνια, η στάθμη της θάλασσας πρέπει να ανέβηκε απότομα στις περιοχές της Μεσογείου που συνορεύουν με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το Βόρειο Αιγαίο, η Θάλασσα του Μαρμαρά και η Μαύρη Θάλασσα κατέγραψαν μια ανύψωση άνω του ενός μέτρου. Αυτό οδήγησε στο πλημμύρισμα των χαμηλών παράκτιων περιοχών, οι οποίες θα είχαν υπάρξει ιδανικές για δημιουργία οικισμών» δήλωσε ο δρ Χέρλε.

Η Νεολιθική Εποχή σηματοδότησε την μετάβαση από μια κοινωνία κυνηγών-τροφοσυλλεκτών σε μια κοινωνία γεωργών-κτηνοτρόφων. Με κοιτίδα της την Μέση Ανατολή, η γεωργική επανάσταση εξαπλώθηκε προς τη νοτιοανατολική Ευρώπη και το Αιγαίο. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές δείχνουν όμως ότι πριν από 7.600 χρόνια υπήρξε μια ανεξήγητη και απότομη ύφεση στη δημιουργία τέτοιων οικισμών. Οι γερμανοί επιστήμονες με τη νέα μελέτη τους πιστεύουν ότι κατά πάσα πιθανότητα βρήκαν μία εξήγηση γι' αυτό.

Οι ερευνητές πήραν ένα δείγμα (πυρήνα) από το βυθό του Βορείου Αιγαίου και η μελέτη των μικροοργανισμών του βυθού, συγκεκριμένα του απολιθωμένου φυτοπλαγκτού του είδους Emiliana huxleyi, που υπάρχουν μέσα σε αυτά τα ιζήματα, επέτρεψε στους επιστήμονες να κάνουν εκτιμήσεις για τις διαχρονικές μεταβολές, όσον αφορά την περιεκτικότητα των επιφανειακών υδάτων του Αιγαίου σε αλάτι και, κατ' επέκταση, για τη στάθμη του νερού.

Η ανάλυση αποκάλυψε δύο απότομες μειώσεις της αλατότητας πριν από 8.400 και πριν από 7.600 χρόνια, οι οποίες μπορούν να εξηγηθούν, κατά τους επιστήμονες, μόνο από το γεγονός ότι μεγαλύτεροι όγκοι νερού χαμηλής περιεκτικότητας σε αλάτι θα έρρευσαν από τη Μαύρη Θάλασσα (Εύξεινο Πόντο) προς τη θάλασσα του Βορείου Αιγαίου. Αυτό θα είχε ως συνέπεια μια απότομη άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε εκείνες τις δύο περιπτώσεις.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι υπήρξαν εκτεταμένες πλημμύρες κατά μήκος των ακτών του Βορείου Αιγαίου, που συνέπεσαν με δύο αντίστοιχες υφέσεις στη νεολιθική γεωργική και τεχνολογική επανάσταση. Η πιο παλαιά άνοδος των υδάτων (πριν από 8.400 χρόνια, δηλαδή περί το 6400 π.Χ.) φαίνεται να συμπίπτει με αρχαιολογικά ευρήματα, σύμφωνα με τα οποία οι παράκτιοι οικισμοί είχαν τότε περίπου αντιμετωπίσει σημαντικά εμπόδια στην ανάπτυξή τους. Το δεύτερο πλήγμα για τους κατοίκους της περιοχής ήλθε 800 χρόνια αργότερα, με τη νέα άνοδο των υδάτων και με τις νέες πλημμύρες που ακολούθησαν.

Η μελέτη ενός αντίστοιχου δείγματος (πυρήνα) από το βυθό του Νοτίου Αιγαίου, που είχε ληφθεί στο παρελθόν, δεν είχε δείξει τις ίδιες εποχές στο παρελθόν ανάλογα φαινόμενα με το Βόρειο Αιγαίο.

Συνδέοντας το παρελθόν με το μέλλον, ο Χέρλε προειδοποίησε ότι «εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής αναμένουμε η παγκόσμια στάθμη των θαλασσών να ανέβει έως ένα μέτρο μέσα στα επόμενα 100 χρόνια. Εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να εκτοπισθούν από τις παράκτιες περιοχές, με σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις».

Πηγή: kathimerini.gr

Ποιος ήταν ο ισχυρότερος σεισμός που έγινε ποτέ;

Κατηγορία Ιστορία | Αναρτήθηκε 13-05-2012 10:22:47 am | από nskarmoutsos

Αν το δούμε ιστορικά, έχουν γίνει αναμφίβολα ισχυρότεροι σεισμοί. Ο μεγαλύτερος σεισμός που έχει ποτέ καταγραφεί από σεισμογράφους ήταν εκείνος που εκδηλώθηκε στις 22 Μαΐου του 1960, έξω από τις ακτές της Χιλής. Οι μετρήσεις έδειξαν ότι ήταν μεγέθους περίπου 9,5 της κλίμακας Ρίχτερ. Το επίκεντρο του σεισμού βρισκόταν 150 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών μιας αραιοκατοικημένης περιοχής, κι έτσι «μόνο» 2.000-3.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, λόγω των δονήσεων και του τσουνάμι που ακολούθησε. Το τσουνάμι διέσχισε όλο τον Ειρηνικό και 22 ώρες αργότερα έπληξε την Ιαπωνία και τις Φιλιππίνες, προσθέτοντας άλλα 200 άτομα στον κατάλογο των θυμάτων.
Ο σεισμός που έπληξε τη νοτιοανατολική Ασία το 2004, σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις, υπολογίζεται ότι είχε μέγεθος 9,0-9,2 της κλίμακας Ρίχτερ – πράγμα που σημαίνει ότι ήταν σημαντικά ασθενέστερος. Επειδή, όμως, οι ακτές εκεί είναι πυκνοκατοικημένες, οι συνέπειες ήταν βαρύτατες.
Σεισμοί τέτοιου μεγέθους είναι ευτυχώς σπάνιοι. Από το 1900, οπότε άρχισε η συστηματική καταγραφή της σεισμική δραστηριότητας, γίνεται κατά μέσο όρο το λιγότερο μια φορά το χρόνο ένας σεισμός μεγέθους άνω των 8,0 Ρίχτερ. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι γίνονται 150.000 σεισμοί μεγέθους 3,0-8,0 Ρίχτερ το χρόνο.

Πηγή: science illustrated magazine

Προηγούμενες αναρτήσεις