Δοσίλογοι!!!


Του Γιώργου Καλογεράκη δασκάλου-ιστορικού ερευνητή
Το τελευταίο διάστημα, ερευνώντας κάποιο Κατοχικό αρχείο του έτους 1942, έπεσαν στην αντίληψή μου μερικά έγγραφα που έφεραν την υπογραφή του τότε Νομάρχη Ηρακλείου Ιωάννη Πασσαδάκη.


Ο Ιωάννης Πασσαδάκης διορίστηκε Νομάρχης Ηρακλείου τον Αύγουστο του 1941, παίρνοντας την θέση του Νομάρχη Τσατσαρωνάκη που κι αυτός είχε διοριστεί από τους Γερμανούς. Μεταξύ των εγγράφων ήταν και ένα τηλεγράφημα προς τον Αδόλφο Χίτλερ. Αποφάσισα να δημοσιεύσω τέσσερα έγγραφα με την υπογραφή του Πασσαδάκη γιατί πιστεύω πως βοηθούν στην ιστορική έρευνα και αποκαλύπτουν ποιους φοβούνταν εκείνοι οι οποίοι οικειοθελώς πρόσφεραν την βοήθειά τους στους κατακτητές, δεχόμενοι διάφορες θέσεις εξουσίας που τους προσφέρθηκαν.
Τα στοιχεία των εγγράφων είναι στη διάθεση της εφημερίδας.
Α
ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ
Στον Καγκελάριο ΑΔΟΛΦΟ ΧΙΤΛΕΡ ΒΕΡΟΛΙΝΟ
«Σαν πρώην βουλευτής του λαού της Κρήτης στο τελευταίο Ελληνικό Κοινοβούλιο και σαν Νομάρχης του Ηρακλείου σήμερα, επιτρέψτε μου, με την ευκαιρία της ημέρας της γιορτής σας, τα πιο εγκάρδια συγχαρητήρια της Κρήτης να σας μεταβιβάσω.
Ορίζεστε λόγω μίας θεϊκής διαταγής σαν προστάτης και διασώστης του Χριστιανισμού.
Ο μικρός λαός της Κρήτης μας βρίσκεται τώρα πια σίγουρα κάτω απ’την ισχυρή προστασία των έξοχων και γενναίων στρατευμάτων σας και δεν είναι τώρα πια συνδεδεμένος με την καταστροφική επιρροή της Αγγλίας γι’αυτόν και βρίσκεται τώρα στο δρόμο της ψυχικής και πολιτιστικής συλλογικής εργασίας στο πλευρό του δικού του αήττητου προστάτη της Γερμανίας.
Οι Κρητικοί τιμούν τα σημερινά θύματα της Γερμανίας για την εξολόθρευση του άθεου Μπολσεβικισμού στο έπακρο και εύχονται τώρα πια από ευγνωμοσύνη και απ’την καρδιά τους την οριστική νίκη του ιστορικού σας αγώνα, ο οποίος όχι μόνο δεν είναι ένας αγώνας υπέρ της Γερμανίας, αλλά ένας αγώνας για την διάσωση της Ευρώπης και για ένα καλύτερο μέλλον ολόκληρης της ανθρωπότητος.»
Ιωάννης Πασσαδάκης
Σχολιασμός : Ο Ιωάννης Πασσαδάκης ήταν πρώην Βουλευτής και δικηγόρος στο επάγγελμα με σπουδές στη Γερμανία. Μιλούσε πολύ καλά την Γερμανική γλώσσα. Η καταγωγή του ήταν από το χωριό Βορίτσι της Επαρχίας Πεδιάδος και το επίθετό του ήταν Παχιαδάκης. Το άλλαξε και το μετέτρεψε σε Πασσαδάκης σε αντίθεση με τα αδέλφια του που κράτησαν το Παχιαδάκης.
Ως Νομάρχης Ηρακλείου απευθύνεται με το παραπάνω τηλεγράφημα στον Αδόλφο Χίτλερ στις 20 Απριλίου 1942. Μια απλή ανάγνωση του κειμένου και μόνο αρκεί για να προκαλέσει θλίψη και οργή στον αναγνώστη. Αποτελεί όνειδος για το διορισμένο Νομάρχη και το κείμενο του τηλεγραφήματος σε καμιά περίπτωση δεν εξέφραζε τον Κρητικό λαό τον οποίο επικαλείται. Οι Κρήτες αντιστάθηκαν στον Γερμανό κατακτητή, πλήρωσαν την αντίστασή τους με ποτάμια αίματος και ως τόπος η Κρήτη γνώρισε τις χειρότερες μέρες της νεώτερης ιστορίας της. Αντί λοιπόν ο Πασσαδάκης να σκύψει με ντροπή πάνω από τα χιλιάδες θύματα της γερμανικής λαίλαπας, αναφέρει στο τηλεγράφημα μεταξύ άλλων πως …ο μικρός λαός της Κρήτης μας βρίσκεται τώρα πια σίγουρα κάτω απ’την ισχυρή προστασία των έξοχων και γενναίων στρατευμάτων σας…
Β
ΠΡΟΣ
Τον κ. Πρόεδρον της Κυβερνήσεως
ΑΘΗΝΑΣ
Εξοχώτατε κ. Πρόεδρε
«Λαμβάνω την τιμήν να υποβάλλω συνημμένως αντίγραφον της κατ’αυτάς απευθυνθείσης επιστολής μου προς τον Διοικητήν του Φρουρίου Κρήτης αξιότιμον Στρατηγόν κ. ΑΝΤΡΕ.
Εκ της αναγνώσεως της επιστολής ταύτης θα αντιληφθήτε την ανησυχίαν η οποία με κατέχει κατ’αυτάς διότι εις τον φιλήσυχον Νομόν μου κυκλοφορεί μία επαναστατική ομάς υπό την ηγεσίαν του Εμμανουήλ Μπαντουβά εκ της δράσεως της οποίας κινδυνεύει να απωλεσθή η μέχρι σήμερον αρμονική συνεργασία με τα Στρατεύματα Κατοχής και να επακολουθήση η άλυσσος των θλιβερών γεγονότων και εκτελέσεων αίτινες έλαβον χώραν εις τους άλλους Νομούς και αίτινες απευφεύχθησαν μέχρι σήμερον εις τον ιδικόν μου.
Δια την επαναστατικήν αυτήν ομάδα ζητώ ως θα ίδητε αμνηστείαν παρά του Στρατηγού όστις μοι υπεσχέθη κατά την πρόσφατον ακρόασίν μου παρ’αυτώ να εξετάση ευμενώς την πρότασίν μου.
Εάν εν τούτοις ο αξιότιμος Στρατηγός δεν θελήση να δώση την αμνηστείαν τότε δια να σώσω τον Νομόν από τα θλιβερά γεγονότα άτινα έλαβον χώραν εις τους άλλους Νομούς, σκέπτομαι να προτείνω την επικήρυξιν της εν λόγω ομάδος της οποίας η δράσις από ημέρας εις ημέραν δύναται να φθάση μέχρι τραυματισμού ή φόνου Γερμανού Στρατιώτου πράγμα όπερ θα είναι αληθές δυστύχημα δια τον Νομόν.
Εις την περίπτωσιν ταύτην της επικηρύξεως ευελπιστώ ότι η Εξοχότης σας θα μοι παράσχη την συνδρομήν αυτής δια της εγκρίσεως του απαιτουμένου χρηματικού ποσού δια την επικήρυξιν.»
Ο ΝΟΜΑΡΧΗΣ
Ι. ΠΑΣΣΑΔΑΚΗΣ
Σχολιασμός : Το έγγραφο απευθύνεται από τον διορισμένο Νομάρχη Ηρακλείου Ιωάννη Πασσαδάκη στον Πρόεδρο της Ελληνικής Κυβερνήσεως των Αθηνών. Η επιστολή έχει ημερομηνία 14 Μαρτίου 1942 και τονίζει την ανησυχία του Νομάρχη για την επαναστατική ομάδα που κινείται στο Νομό Ηρακλείου υπό την αρχηγία του Εμμανουήλ Μπαντουβά. Ζητεί την αμνηστία της παραπάνω ομάδος από τον Γερμανό Διοικητή Κρήτης Στρατηγό Αντρέ. Εάν ο Γερμανός Στρατηγός αρνηθεί την αμνηστία. ζητεί από την Ελληνική Κυβέρνηση των Αθηνών να επικηρύξει τους «επαναστάτες», προσφέροντας το ανάλογο χρηματικό ποσό. Αξίζει να προσέξει ο αναγνώστης πως ο Ιωάννης Πασσαδάκης δέχεται στην επιστολή του ότι εκείνος ο οποίος «εμποδίζει», (κατά τον Μάρτιο του 1942, ημερομηνία του εγγράφου), την αρμονική συνεργασία των κατοίκων του Νομού Ηρακλείου με τα στρατεύματα κατοχής είναι ο Εμμανουήλ Μπαντουβάς και η ομάδα του.
Ο Ιωάννης Πασσαδάκης κλήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 1943 από την Κυβέρνηση Λογοθετόπουλου και ανέλαβε καθήκοντα Γενικού Διοικητού Κρήτης αντικαθιστώντας τον δικηγόρο Εμμανουήλ Λουλακάκη ο οποίος παραιτήθηκε από τη θέση του. Την θέση του Νομάρχη Ηρακλείου κατέλαβε στις 25 Ιανουαρίου 1943 ο δικηγόρος Εμμανουήλ Ξανθάκης
Γ
Προς
Την Γερμανικήν Μυστικήν Αστυνομία
«Έχομεν την τιμήν ν’αναφέρωμεν ότι ο Διοικητής της Χωρ/κής του Νομού κ. Πολιουδάκης Ιω. υπέβαλλεν εσχάτως αναφοράν προς την Επιτροπήν Ασφαλείας δι’ης ζητεί όπως ληφθώσι μέτρα δραστικά και επικυρηχθεί χρηματ. αμοιβή δια την σύλληψιν ή αποτελεσματικήν κατάδειξιν των Εμμ. Μπαντουβά, Αντωνίου Γρηγοράκη ή Σατανά, Μύρωνος Σαμαρείτου, Γεωργίου Πετράκη ή Πετρακογιώργη, Αντωνίου Καρρά, Αναστασίου Μπουτζαλή, Ιωάν. Μπαούλου και Δημ. Βαρδάκη, διότι τα άτομα ταύτα κυκλοφορούν εις την ύπαιθρον χώραν και διαταράττουν την έννομον τάξιν.
Η Επιτροπή Ασφαλείας του Νομού συγκειμένη κατά τον ημέτερον νόμον εκ του Νομάρχου ως Προέδρου του Εισαγγελέως και Διοικητού Χωρ/κής ως μελών, συνεδριάσασα, ίνα λάβει σχετικήν απόφασιν, έκρινεν σκόπιμον την γενομένην πρότασιν, χάριν της διατηρήσεως της εννόμου τάξεως, να ληφθούν μέτρα κατά των άνω ρηθέντων επικινδύνων προσώπων.
Επειδή όμως δια τα πρόσωπα ταύτα δια να γίνη επικήρυξίς των κατά τον ημέτερον νόμον (άρθρ. 1 Νόμου ΤΟΔ) περί ληστείας απαιτείται να έχωσι διαπράξη διαφόρους εγκληματικάς πράξεις και δια τας πράξεις ταύτας να έχη εκδοθή δικαστικόν ένταλμα συλλήψεως, όπερ όμως δεν έχει εκδοθή υπό της Ελληνικής δικαιοσύνης διότι καθ’ουδενός εξ αυτών δεν κατετέθη μήνυσις δι’ορισμένην εγκληματικήν πράξιν. Η Επιτροπή Ασφαλείας κωλύεται νομικώς να λάβη απόφασιν επικηρύξεως τούτων. Επειδή όμως τα άνω πρόσωπα είναι οργανωμένα εις ομάδα είναι δυνατόν να διαταράξουν την έννομον τάξιν και πρέπει να ληφθώσιν εναντίον αυτών μέτρα.
Η Επιτροπή Ασφαλείας υποβάλλει την παράκλησιν όπως αι Γερμανικαί αρχαί ευαρεστηθούν και ενισχύσουν δια παντός δυνατού τρόπου τον Διοικητήν της Χωρ/κής, δια την αποτελεσματικήν καταδίωξιν αυτών (σύλληψιν ή εξόντωσιν).
Ειδικώτερον υποβάλλει η Επιτροπή Ασφαλείας την παράκλησιν όπως χορηγηθώσιν εις τον Δ/την της Χωρ/κής τριάκοντα όπλα λειτουργώντα καλώς και ει δυνατόν πολυβόλα τινά, ίνα ούτος κατορθώση να συγκροτήση δύο ειδικά αποσπάσματα, άτινα θ΄αναλάβουν την αποτελεσματικήν αυτών καταδίωξιν και εξόντωσιν.»

Ο Νομάρχης
Ιωάννης Πασαδάκης
Σχολιασμός : Το έγγραφο έχει ημερομηνία 15 Μαΐου 1942 και αριθμό πρωτοκόλλου 433. Ο Νομάρχης Ιωάννης Πασσαδάκης απευθύνεται στην Γερμανική Μυστική Αστυνομία (Γκεστάπο) και ζητά την επικήρυξη των :
Εμμανουήλ Μπαντουβά
Αντωνίου Γρηγοράκη ή Σατανά
Μύρωνα Σαμαρείτου
Γεωργίου Πετράκη ή Πετρακογιώργη
Αντωνίου Καρρά
Αναστασίου Μπουτζαλή
Ιωάννου Μπαούλου


Δημήτρη Βαρδάκη
Ζητά ακόμη οπλισμό (30 όπλα …και ει δυνατόν πολυβόλα…), για την καταδίωξη των «επαναστατών».
Μετά την Κατοχή ο Ιωάννης Πασσαδάκης αναχώρησε για την Αυστρία και εκεί συνελήφθη. Στάλθηκε πίσω στην Ελλάδα και πέρασε από το ειδικό δικαστήριο δοσιλόγων. Δικάστηκε και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη και κλείστηκε στις φυλακές «Ζελιώτη».
Δ
Αξιότιμε κ. Φρούραρχε
«Επειδή εκ διαφόρων πηγών λαμβάνω πληροφορίες ότι η συμμορία Παντουβά πρόκειται να προβή εις δολοφονίαν και εμού ως και άλλων προσώπων συνεργαζομένων μετά των γερμανών, παρακαλώ όπως μοι χορηγήσετε εν πιστόλιον δι εμέ και εν δια τον φρουρόν μου χωροφύλακα.»
Μετά των ευχαριστιών μου
Ο Νομάρχης
Ι. Πασσαδάκης
Σχολιασμός : Το έγγραφο έχει ημερομηνία 28 Μαΐου 1942. Το μήνα αυτό έγινε πράξη η απόφαση που είχε παρθεί στην Μίθια του Ψηλορείτη σε σύσκεψη των ενόπλων Ανταρτικών Ομάδων και του Άγγλου εκπροσώπου του Συμμαχικού Στρατηγείου Τομ Ταμπάμπιν. Αποφασίστηκαν τότε οι εκτελέσεις διαφόρων προδοτών στο Νομό Ηρακλείου. Από τις εκτελέσεις αυτές θορυβημένος ο Ιωάννης Πασσαδάκης, ζητά την προστασία του από εκείνους τους οποίους υπηρετούσε. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι, κατά τον Ιωάννη Πασσαδάκη, όλες οι εκτελέσεις αποδίδονται στην ομάδα Μπαντουβά. Στο έγγραφο που απευθύνει στον Φρούραρχο Ηρακλείου αναφέρεται στη χορήγηση ενός πιστολιού στον ίδιο και ενός για τον σωματοφύλακά του χωροφύλακα. Στο έγγραφο του Ιωάννη Πασσαδάκη δεν αναφέρεται το όνομα του χωροφύλακα φρουρού του, αλλά αναφέρεται στην μετάφρασή του στη γερμανική γλώσσα. Δεν δημοσιεύω το όνομα του χωροφύλακα για ευνόητους λόγους.
Ο Ιωάννης Πασσαδάκης, κατά πληροφορίες συγχωριανών του από το χωριό Βορίτσι Πεδιάδος, αρρώστησε στην φυλακή και πέθανε λίγα χρόνια μετά από την καταδίκη του σε ισόβια δεσμά. Είχε μείνει ανύπανδρος.


Πηγή: patris.gr