11 Τρισεκατομμύρια Λόγοι…

του Mark Bitman

 Να μια ωραία φράση: «τον προηγούμενο αιώνα μια σειρά από αδιαφανείς αγροτικές πολιτικές προώθησαν τη μαζική επιδότηση των συστατικών των σκουπιδοτροφών και συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση του διατροφικού μας συστήματος. Αλλά αυτή η πολιτική μπορεί να αλλάξει». Μπορεί και θα πρέπει, θα προσθέταμε εμείς. Πρόκειται για μια λίγο-πολύ αδιαμφισβήτητη διαπίστωση. Προέρχεται από μια έκθεση με τίτλο «το βραβείο των 11 τρισεκατομμυρίων: πώς με απλές διατροφικές αλλαγές θα κερδίσουμε λεφτά και ζωές -και πώς να τις πετύχουμε» που συνέταξε η «ένωση επιστημόνων με συνείδηση» (UCS) για να παρουσιαστεί στην «εβδομάδα εθνικής αγροτικής έκθεσης» που διοργανώνεται φέτος στο νοσοκομείο «όρος Σινά» της Νέας Υόρκης.

11 τρις δολάρια είναι μεγάλο ποσό. Ακόμα κι αν υποθέσουμε πως πέφτει έξω κατά 90% (καθώς είναι δύσκολο πράγμα να κοστολογείς την ανθρώπινη ζωή), ποιος μπορεί να περιφρονήσει 1.000 δις δολάρια; Όπως και να 'ναι, αυτή η εν συντομία παρουσίαση των σύγχρονων ερευνητικών δεδομένων καταλήγει σε ένα συναρπαστικό συμπέρασμα: αρκεί μια ελάχιστη αύξηση στην κατανάλωση φρούτων και λαχανικών για να έχουμε μια μείζονα βελτίωση στην δημόσια υγεία και στο κόστος της, αλλά και στη γεωργία και την οικονομία.

Σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες σχεδόν 750 χιλιάδες θάνατοι (το ένα τρίτο του συνόλου) οφείλονται ετησίως σε καρδιαγγειακές παθήσεις που κοστίζουν γύρω στα 94 δις δολάρια. Η έκθεση (αλλά και το βίντεο που βασίστηκε σε αυτή) καταλήγει πως αν αυξάναμε την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών κατά μια μερίδα ημερησίως (ουσιαστικά αν τρώγαμε ένα μήλο παραπάνω την ημέρα) θα σώνονταν 30 χιλιάδες από τις ζωές αυτές (συνολικής «αξίας», σύμφωνα με την έκθεση, 2.7 τρις δολαρίων). Αν κάθε επιπλέον μερίδα φρούτων και λαχανικών μειώνει τη θνησιμότητα από καρδιαγγειακές παθήσεις κατά 5%, εφόσον καταναλώναμε όλοι τις ενδεδειγμένες ποσότητες φρούτων και λαχανικών, θα σώναμε πάνω από 100 χιλιάδες ζωές και θα εξοικονομούσαμε ετησίως γύρω στα 17 δις δολάρια από τις δαπάνες υγείας.

Τίποτα νέο ως εδώ. Aλλά η συγκεκριμένη έκθεση -που συντάχθηκε από τον οικονομολόγο της UCS Τζέφρι Ο' Χάρα (Jeffrey O' Hara)- πάει μακρύτερα όταν επισημαίνει πως το υπουργείο γεωργίας (USDA) από τη μια συστήνει σε όλους μας να ακολουθούμε δίαιτα πλούσια σε φρούτα και λαχανικά ώστε να απολαμβάνουμε τα οφέλη της, ενώ από την άλλη εφαρμόζει μια πολιτική που ενθαρρύνει συστηματικά ακριβώς το αντίθετο -επιζήμιες διατροφικές συνήθειες!

Έτσι οδηγούμεθα αναπόφευκτα στον αενάως διαπραγματευόμενο «νόμο περί καλλιεργειών» που επιδοτεί κατ' εξοχήν καλλιέργειες που συναλλάσσονται στα χρηματιστήρια πρώτων υλών, σαν τη σόγια, το καλαμπόκι, το σιτάρι. Κάνοντάς το, προωθεί ευθέως την παραγωγή τροφίμων πλουσίων σε υπερκορεσμένα λίπη και υδατάνθρακες (προς χάριν συντομίας: σκουπιδοτροφών) και κατά συνέπεια τη διατροφή που μας σκοτώνει. Αυτή η πολιτική οδηγεί σε μεγάλο άμεσο, αλλά και έμμεσο, κόστος. Διότι η επιδότηση κερδοσκοπικών καλλιεργειών αποθαρρύνει την καλλιέργεια φρούτων και λαχανικών, που προωθούν την υγεία.

Ένα ακόμα σημαντικό συμπέρασμα της έκθεση είναι πως η ενθάρρυνση των αγροτών να καλλιεργούν φρούτα και λαχανικά που να τα πουλούν στις τοπικές τους αγορές, επίσης βελτιώνει τη δημόσια υγεία. Ως εκ τούτου η UCS τάσσεται υπέρ της οργάνωσης δικτύων διανομής και πώλησης των τοπικών προϊόντων και ζητάει:

  • να στηριχτούν οι καλλιέργειες που δεν αποσκοπούν στην διαπραγμάτευσή τους στα χρηματιστήρια πρώτων υλών, —
  • να επιδοτηθεί η διαμόρφωση δικτύων τοπικής διάθεσης των καλλιεργειών και — να ενθαρρυνθεί περισσότερο η ζήτηση φρούτων και λαχανικών από τους κατόχους κουπονιών σίτισης (SNAP).

O Mark Bitman είναι δημοσιογράφος εξειδικευμένος σε ζητήματα διατροφής