1852, κατασκευάζεται ο πρώτος ανελκυστήρας (ασανσέρ)

Σαν σήμερα στις 21 Αυγούστου 1852 κατασκευάζεται ο πρώτος ανελκυστήρας (ασανσέρ) από τον Ελίσα Γκρέιβς Ότις, εφηύρε έναν μάλλον απλό, σταθεροποιητικό μηχανισμό. Και άλλαξε για πάντα την αρχιτεκτονική και το αστικό τοπίο.

Είναι αλήθεια πως, από τα αρχεία χρόνια οι άνθρωποι είχαν βρει τον τρόπο να μεταφέρουν μεγάλα φορτία, κάποτε και ανθρώπους που πάντως πολλές φορές τους αντιμετώπιζαν σα φορτία εμπορεύματος. Ειδικά μετά την έλευση του μεγαλύτερου φυσικού και εφευρέτη όλων των εποχών, του Αρχιμήδη, τροχαλίες και μοχλοί είχαν τεθεί στη διάθεση όλων. Το θέμα, λοιπόν, δεν ήταν το πώς θα μπορούσε κανείς να μεταφέρει σε μεγάλα ύψη. Το θέμα ήταν το πώς ασφαλώς. Είναι αλήθεια πως, πολυκατοικίες κάποιας μορφής είχαν υπάρξει σε αρχαίους πολιτισμούς, σε μέσους, σε νεότερους. Έφταναν, βεβαίως, ως εκείνο το ύψος που επέτρεπε την άνοδο του κατοίκου μες σε ένα λογικό χρονικό διάστημα και με έναν λογικό κόπο. Οι προτάσεις που είχαν υπάρξει για την άνοδο στους υψηλότερους ορόφους με μηχανικά μέσα είχαν γίνει δεκτές, αλλά μόνον για εμπορεύματα και αντικείμενα. Και αυτό γιατί, καμιά μέθοδος δεν ήταν ασφαλής για την ανθρώπινη ζωή. Ακόμη και όσοι υποστήριζαν ότι αρκούσε η παρουσία ενός παιδιού του ασανσέρ και ενός χειροκίνητου φρένου, ήξεραν πως, στην πραγματικότητα, η ώρα της κρίσεως, η στιγμή που ο μηχανισμός ανέλκυσης θα πάθαινε ζημιά, τα σκοινιά θα κόβονταν, οι ζωές θα κινδύνευαν, θα ήταν τόσο δύσκολη για το παιδί του ασανσέρ συνήθως άμαθα, απαίδευτα εργατικά χέρια ώστε η αντίδρασή του μάλλον θα προσέθετε στον κίνδυνο παρά θα τον απάλυνε.

Αυτά πάνω κάτω απασχολούσαν τον Ελίσα Γκρέιβς Ότις, έναν πολυμήχανο νέο άνδρα, τον καιρό των μεγάλων εφευρέσεων, στην καρδιά του 19ου αιώνα. Το πρόβλημα που είχε θέσει στον εαυτό του, ήταν απλό. Έπρεπε να βρει τον τρόπο να κινήσει ασφαλώς ανελκυστήρες με ανθρώπινο φορτίο. Παρά την ταύτιση του επιθέτου του με τους σύγχρονους ανελκυστήρες για ανθρώπους, δεν βρήκε την απάντηση στον ανελκυστήρα, δεν εφηύρε το ασανσέρ. Εφηύρε το αυτόματο μηχανικό φρένο του ανελκυστήρα, την δικλείδα ασφάλειας των μεταφερομένων, τον τρόπο που επιτρέπει στο ασανσέρ να μη πέσει, ακόμη και αν σπάσουν τα ατσάλινα σκοινιά που το κρατούν. Εφεύρεση που αποδείχθηκε ικανή να αλλάξει την αρχιτεκτονική για πάντα και να δώσει το δικαίωμα στους καλλιτέχνες να ονειρευτούν τις πανύψηλες κατασκευές και το κυρίαρχο σύμβολο του αστικού τοπίου του 20ου αιώνα. Ο Ελίσα Ότις, εφευρέτης του πρώτου ασφαλούς επιβατηγού ανελκυστήρα, είδε γρήγορα το έργο των χειρών του να αναγνωρίζεται διεθνώς. Μετά από τις βελτιώσεις που έκανε στα αρχικά του σχέδια ο γιός του, Κάρολος, το 1861, οι ανελκυστήρες Ότις έγιναν το αγαπημένο μοντέρνο παιγνίδι των αρχιτεκτόνων παγκοσμίως και μία από τις βασικές ατραξιόν πολλών εμπορικών κτιρίων. Ακόμη και ο Πύργος του Άιφελ έλκυε πλήθη όχι μόνο για το αξιοπερίεργο της κατασκευής του αλλά και γιατί όλοι ήθελαν να μπουν σε αυτό το καινούριο τεχνολογικό γκάτζετ, το ασανσέρ, με το οποίο η εταιρία του Ελίσα και του γιού του είχε προμηθεύσει τους Γάλλους.

Ο Ελίσα Ότις είχε γεννηθεί, στις 3 Αυγούστου του 1811, σε αγροτική οικογένεια στο Χάλιφαξ του Βερμόντ. Δεν του ταίριαζε όμως η αγροτική ζωή, την οποία εγκατέλειψε γρήγορα για τη μεγάλη πόλη, τη Νέα Υόρκη. Έκανε πολλές δουλειές του ποδαριού, πάντα έχουσες σχέση με τα μηχανικά. Τα χέρια του έπιαναν, ήταν γεννημένος μηχανικός. Κάποια στιγμή βρήκε σταθερή δουλειά σε μια εταιρία κατασκευής σκελετών για έπιπλα. Το 1852 η εταιρία τον έστειλε επιστάτη σε ένα καινούριο της εργοστάσιο εκεί παρακολούθησε για πρώτη φορά ανελκυστήρες και είδε ποιά προβλήματα είχαν, ακόμη και κατά τη μεταφορά επίπλων. Από τότε, δούλευε πάνω στην ιδέα του, για την κατασκευή ενός μηχανισμού ασφαλείας των ανελκυστήρων. Ακόμη και όταν τα κατάφερε, όμως, δεν ήταν καθόλου εύκολο να πείσει τον κόσμο να τον εμπιστευτεί, ή μάλλον να εμπιστευτεί τη μηχανή του. Αντιμέτωπος με τις φοβίες και τις προκαταλήψεις, αποφάσισε να τις νικήσει με ένα μάλλον πρωτόγονο αλλά αποτελεσματικό μάρκετινγκ. Συμμετείχε στη μεγαλύτερη εμποροπανήγυρη της Νέας Υόρκης και επέδειξε την εφεύρεσή του και την αποτελεσματικότητά της, γινόμενος ο ίδιος το πειραματόζωο: ήταν ανεβασμένος στην πλατφόρμα/ ασανσέρ, την ώρα που οι συνεργάτες του έκοβαν τα σκοινιά και ο ίδιος παρέμενε όρθιος, αμετακίνητος, ασφαλής στην πλατφόρμα. Η εταιρία που ίδρυσαν οι Ότις, πατήρ και υιοί, παραμένει η μεγαλύτερη εταιρία κατασκευής ανελκυστήρων στον κόσμο. Ο ιδρυτής της είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που κατόρθωσαν με πολύ λίγα να αλλάξουν πλήρως τη μορφή του κόσμου μας. Ο Ελίσα Ότις έφυγε από τη ζωή στις 8 Απριλίου του 1861 χτυπημένος από διφθερίτιδα.