
(Φωτ. 28-8-2026, Το Πυργόσπιτο Σαραντάρη)
Το Πυργόσπιτο του Σαραντάρη στο λιμανάκι της Παραλίας Αγίου Ανδρέα στη Βόρεια Κυνουρία αποτελεί ένα στρατηγικό οχυρωματικό κτίσμα του 18ου αιώνα. Συνδέει άρρηκτα την ιστορία της ναυτιλίας και του εμπορίου της περιοχής με την ισχυρή τσακώνικη οικογένεια Σαραντάρη.
Ιστορικό Υπόβαθρο & Ίδρυση
- Η Οικογένεια: Οι Σαρανταραίοι υπήρξαν από τις παλαιότερες και ισχυρότερες οικογένειες του Πραστού, της ιστορικής πρωτεύουσας της Τσακωνιάς. Το όνομά τους εμφανίζεται σε πηγές ήδη από τον 15ο αιώνα (1424).
- Η Στρατηγική Θέση: Χτίστηκε κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας (18ος αιώνας) ακριβώς δίπλα στο λιμάνι. Σκοπός του ήταν ο έλεγχος των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων, η προστασία των αγαθών από την πειρατεία και η εποπτεία της εισόδου προς την ενδοχώρα της Κυνουρίας.
- Αρχιτεκτονική Δομή: Ακολουθεί τα πρότυπα των τσακώνικων πύργων, όπως αυτοί που διασώζονται στον Πραστό. Είναι ένα λιθόκτιστο, πολυώροφο αμυντικό αρχοντικό με στενά παράθυρα και πολεμίστρες.
Σύνδεση με την Τοπική Ιστορία
- Το επίνειο του Πραστού: Το λιμανάκι του Αγίου Ανδρέα λειτουργούσε ως η κύρια διέξοδος των Πραστιωτών προς τη θάλασσα. Μέσω αυτού διεξαγόταν το εμπόριο της ευρύτερης περιοχής.
- Αρχαιολογικό Περιβάλλον: Το πυργόσπιτο στέκει δίπλα στον λόφο «Νησί», όπου εντοπίζονται τα κυκλώπεια τείχη της Αρχαίας Ανθήνης, προσθέτοντας ακόμη μεγαλύτερη ιστορική αξία στο τοπίο.
Σημερινή Κατάσταση
Τα τελευταία χρόνια, το ιστορικό αυτό κτίσμα έχει υποστεί σοβαρές φθορές από τον χρόνο και την υγρασία της θάλασσας, με αποτέλεσμα να βρίσκεται υπό καθεστώς μερικής κατάρρευσης.
Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού
Να προσθέσω και μερικές μαρτυρίες μεγαλύτερων σχετικές με το θέμα.Το λιμάνι του Αγίου Ανδρέα εξυπηρετούσε πολλά ορεινά χωριά όπως (πραστο-καστανιτσα- καστρι-βουρβουρα κλπ) μέχρι τα μέσα του πενήντα με το καΐκι του Λούρη διότι ο αμαξωτος δρόμος έγινε αργότερα μεταφέροντας εμπορεύματα και άτομα στο Ναύπλιο. Στον δε πύργο του Σαραντάρη λειτουργούσε το τελωνείο. Από μαρτυρίες παπουδων στον πύργο περίπου το 1916 για δύο χρόνια λειτούργησε δημοτικό σχολείο.