Από τα υπαίθρια κουρεία έως τα σύγχρονα κομμωτήρια, βέβαιη είναι η αδιατάρακτη κοινωνική σχέση του κουρέα με τον πελάτη. Μια μελέτη αποκαλύπτει την πολλαπλή λειτουργία των κουρείων ως δοχείων ζωής και κοινωνικότητας.
«Ο πατέρας μου στην αρχή ξεσκόνιζε τους πελάτες και σιγά σιγά μπήκε στο πνεύμα της δουλειάς, ώσπου έγινε πρώτος μάστορας με πολλά βραβεία σε πανελλήνιους διαγωνισμούς. Κάθησε στον Τσεκούρα (ο άλλος ο Μυριοφύτης έφυγε, πέθανε, δεν ξέρω) έως το 1978 που του έγραψε το μαγαζί. Ηταν παραδοσιακό, με έναν απλό πάγκο, με φορμάικα από πάνω, με δύο συρτάρια δεξιά και αριστερά και κενό για τα πόδια. Οι καρέκλες είναι 55 χρόνων, ίσως και παραπάνω, γιαπωνέζικης κατασκευής. Υπήρχε ακόμη ένα πορτμαντό για τα ρούχα, ένας καλόγερος για τα καπέλα και ένα μικρό δωματιάκι με παραβάν για να πλένουν τα πινέλα, τα ξυράφια κ.λπ.».
Σήμερα το εσωτερικό των κομμωτηρίων απέχει πολύ από αυτή την περιγραφή του Χρήστου Παυλάτου, που διατηρεί κουρείο στην οδό Ρόμβης στο Κέντρο της Αθήνας.
Παρ' όλα αυτά ένα νήμα συνδέει τα κουρεία του παλιού καιρού με τα σύγχρονα: παραμένουν τόποι κοινωνικής συναναστροφής και ψυχαγωγίας (για άνδρες και γυναίκες), εντευκτήρια, στέκια όπου ανταλλάσσονται γνώμες, πληροφορίες και σχολιάζεται η επικαιρότητα.
Πράγματι, η ώρα αναμονής στο κουρείο είναι τόσο επαρκής και κατάλληλη για την ανταλλαγή απόψεων, που η λειτουργία αυτή αποκτά σχεδόν ίδια βαρύτητα και συχνότητα με εκείνη που χαρακτηρίζει τον χώρο, όπως σημειώνει η Ζωή Ε. Ρωπαΐτου στη μελέτη της «Τα Μπαρμπέρικα» (εκδ. Φιλιππότη), που περικλείει στις σελίδες του την «ψυχή» των κουρείων, με αφηγήσεις για το παλαιό επάγγελμα.
Στα κουρεία η κοινωνική επαφή γίνεται λειτουργία παράλληλη με την κύρια λειτουργία, που είναι η περιποίηση της κόμης και του προσώπου των πελατών.
Οσο πιο πίσω στον χρόνο τόσο περισσότερο βέβαια, αφού παλαιότερα ο ρόλος του κουρείου ήταν ακόμη πιο πολύπλοκος.
Σημειώστε εδώ ότι έως το τέλος του 19ου αιώνα και τη δεκαετία του 1930 σε Αθήνα και επαρχία, αντίστοιχα, οι κουρείς εκτελούσαν και χρέη οδοντοβγάλτη και πρακτικού γιατρού γενικότερα!
Στους μεταγενέστερους χρόνους το επάγγελμα γίνεται πιο πολύπλοκο, τα κουρεία στεγάζονται σε κτίσματα, ο κουρέας δεν ξυρίζει απλώς και δεν περιποιείται μόνο την κόμη, αλλά την επιμελείται με πολλά και ειδικά εργαλεία, όπως το χτένι, η κουρίδα ή ψαλίδα, η μάχαιρα ή ο ξυρός (ξυράφι για το ξύρισμα), η καλαμίδα, εργαλείο για το κατσάρωμα, όπως σημειώνει η συγγραφέας της μελέτης για τα κουρεία.
Στις πόλεις, όπως πληροφορούμαστε από τη λαογραφική μελέτη της Ζωής Ε. Ρωπαΐτου, αναπτύχθηκαν δύο είδη κουρείων: στις γειτονιές ήταν απλά και απέριττα, αντίθετα στα κεντρικά σημεία των πόλεων ήταν πιο εξεζητημένα.
Εως το 1875 μαζεύονταν στα αθηναϊκά κουρεία οι κατώτερες τάξεις. Από το 1875 όμως και έως το τέλος του 19ου αιώνα τα κουρεία διαφοροποιούνται: γύρω από το Μοναστηράκι είναι τα κουρεία όπου πάει ο λαός, ενώ στα καλύτερα, γύρω από την Καπνικαρέα, πηγαίνουν μεσαία και ανώτερα στρώματα – τα τελευταία στην πλειονότητά τους δέχονται τις φροντίδες του κουρέα ιδιωτικά, αποφεύγοντας έτσι να επιτελέσουν δημόσια μια λίγο-πολύ προσωπική τους υπόθεση.
Πηγή: tanea.gr