Ποιο όνομα ευρωπαϊκής πρωτεύουσας σημαίνει «η πόλη της χαράς»; Ποια πόλη της Γηραιάς Ηπείρου συνδέεται με… αρκούδες; Τι δουλειά έχει ο Οδυσσέας στη Λισαβόνα και γιατί μία από τις σπουδαιότερες πρωτεύουσες της Γηραιάς Ηπείρου οφείλει το όνομά της σε μια αδελφοκτονία; Η ετυμολογία και η ονοματολογία των ευρωπαϊκών πρωτευουσών κρύβουν μικρά μυστικά, από απλώς ενδιαφέροντα […]

Όταν τα πρώτα καφενεία έκαναν την εμφάνισή τους στην Αθήνα, η Αττική είχε ακόμα δάση και ρουμάνια. Τα μεσόγεια χάνονταν μέσα στις βελανιδιές, όπου μπορούσε κανείς να κυνηγήσει μέχρι και αγριογούρουνα. Οι Αμπελόκηποι ήταν όντως γεμάτοι αμπελώνες, ενώ στο κέντρο της Αθήνας οι αστοί, απολάμβαναν τους εξοχικούς περιπάτους ανάμεσα στα μποστάνια. Από τη δεκαετία του […]

Εισαγωγικό σημείωμα: Τελευταία υφάντρα στο τόπο μας ήταν η Βασιλική Σαρρή, η οποία εδώ και αρκετά χρόνια έχει σταματήσει να υφαίνει στον παραδοσιακό αργαλειό της. Από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι χρησιμοποίησαν τον αργαλειό για να κατασκευάσουν αντικείμενα καθημερινής χρήσης. Οι πρώτοι αργαλειοί ήταν όρθιοι και αργότερα έγιναν οριζόντιοι. Από παραστάσεις σε ελληνικά αγγεία μαθαίνουμε […]

Του καθηγητή Πέτρου Θέμελη Για τον Παυσανία, τον περιηγητή του δεύτερου αιώνα μετά Χριστόν, γνωστό και από την επίσκεψή του στην αρχαία Μεσσήνη, η δωροδοκία -κοινώς λάδωμα- ήταν ο «πανίσχυρος μοχλός που κινεί εκ του ασφαλούς την Ιστορία και επηρεάζει δραματικά τις εξελίξεις, αναγκάζοντας την πλάστιγγα να γέρνει κάθε φορά προς την πλευρά των χρημάτων», […]

Απλωμένη στους πρόποδες του πευκόφυτου λόφου της Περάνθης, στη θέση της αρχαίας Αμβρακίας, η πόλη της Άρτας κουβαλά ένα βαρύ ιστορικό φορτίο, όπως φανερώνουν οι αρχαιολογικοί χώροι της, το κάστρο, οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες της. Μια ξεχωριστή θέση στον κατάλογο των μνημείων τής πάλαι ποτέ πρωτεύουσας του Δεσποτάτου της Ηπείρου κατέχει η βυζαντινή εκκλησία της Παναγίας Παρηγορήτισσας, που είναι […]

( Διαδρομή Παράλιο Άστρος – Ορχομενός Αρκαδίας απόσταση 77 χιλιόμετρα, εδώ ) Ο Ορχομενός https://www.culture.gov.gr/DocLib/orhomenos_book.pdf ήταν πόλη της αρχαίας Αρκαδίας, από τις μεγαλύτερες και παλιότερες. Για ένα διάστημα ήταν έδρα των βασιλέων της. Ιδρύθηκε από τον Ορχομενό γιο του Λυκάονα. Ο Όμηρος τον αναφέρει ως Πολύμηλο. Ήταν από τις πόλεις που συνοίκησαν τη Μεγαλόπολη και […]

Πριν από περίπου 1.500 χρόνια, οι Μάγια κατασκεύασαν μια τεράστια πυραμίδα από βράχο που είχε εκτοξευθεί από ένα ηφαίστειο, σε μια έκρηξη που ήταν τόσο ισχυρή που πάγωσε τον πλανήτη, σύμφωνα με όσα ανακάλυψαν πρόσφατα επιστήμονες. Γύρω στο 539 μ.Χ., στο σημερινό Σαν Αντρές του Ελ Σαλβαδόρ, η καλντέρα Ιλοπάνγκο εξερράγη στο μεγαλύτερο ηφαιστειακό γεγονός […]

Μια χαμένη τραγωδία του Ευριπίδη, μια επιστολή που αποκαθιστά την ιστορική αλήθεια για την ελληνικότητα της Μακεδονίας, ερωτικές επιστολές και δανειακές συμβάσεις που μιλούν για την καθημερινότητα των αρχαίων προγόνων μας. Αυτά είναι μόνο μερικά από τα θαυμαστά ευρήματα των παπυρολόγων, των ιδιαίτερα προικισμένων μελετητών του «χαρτιού» του παρελθόντος. Μιλάει στο ΒΗΜΑ-Science ο καθηγητής Αμφιλόχιος […]

Το καρπούζι, ένα από τα σημαντικότερα και πιο δημοφιλή φρούτα στον κόσμο, με ετήσια παραγωγή άνω των 200 εκατομμυρίων τόνων διεθνώς, φαίνεται πως έλκει την καταγωγή του από τη Βορειοανατολική Αφρική και συγκεκριμένα από την περιοχή Κορντοφάν του Σουδάν, σύμφωνα με μία νέα επιστημονική έρευνα που ξαναγράφει την ιστορία του καρπουζιού και πιστεύεται ότι θέτει […]

Με τις πρώτες εκδηλώσεις ζωής επί της γης βρίσκουμε και αδιαμφισβήτητες μαρτυρίες ασθενειών. Η ασθένεια πάντοτε συνόδευε τη ζωή. Σκηνές χαραγμένες σε τοίχους σπηλαίων, σε βράχους, ο τρόπος ταφής των νεκρών κ.ά. αποτελούν μαρτυρίες για τον τρόπο αντιμετώπισης των ασθενειών. Η αναζήτηση των φαρμάκων άρχισε από το περιβάλλον. Όπως και τα ζώα, ο πρωτόγονος άνθρωπος […]

Εσείς γνωρίζετε την αμίδα, τις στλεγγίδες, τα αναθήματα, τις μηλωτρίδες, τις σικύες και το λύκιον; Μη βιαστείτε να απαντήσετε αρνητικά διότι μόλις διαβάσετε στο κείμενο που ακολουθεί τι σημαίνουν αυτές οι λέξεις και για τη δική μας καθημερινότητα και ιδιαιτέρως μόλις διαβάσετε πόσες χιλιάδες χρόνια πριν αποτελούσαν μέρος της καθημερινότητας των προγόνων μας, πιθανότατα θα […]

Ερευνητές του ολλανδικού ερευνητικού ινστιτούτου FOM -που εξειδικεύεται στην έρευνα της ύλης- και του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ ανακάλυψαν τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, ή μάλλον οι σκλάβοι τους, μετέφεραν γιγάντιες πέτρες μέσα στην έρημο για να κατασκευάσουν τις περίφημες πυραμίδες. Μέσω πειραμάτων εξομοίωσης των συνθηκών που επικρατούν στην έρημο, η επιστήμονες ανακάλυψαν ότι […]

Νο 10: Ευλογιά. Ακόμη και σήμερα στα εργαστήρια οι επιστήμονες πασχίζουν να βρουν τρόπο αντιμετώπισης. Βέβαια τα κρούσματα στο Δυτικό κόσμο έχουν ελαχιστοποιηθεί. Όμως ο άνθρωπος πολεμάει αυτή την ασθένεια για τουλάχιστον 10.000 χρόνια. Εκατομμύρια είναι τα θύματα της. Νο 9: Ιλαρά. Οι Άραβες γιατροί στηρίχθηκαν στην αρχαία ελληνική ιατρική και κατάφεραν να προχωρήσουν κατά […]

Εικονογράφιση του Miguel Coimbra. Σαν σήμερα, το 1303, μετά από σεισμό, σβήνει για πάντα η φλόγα του Φάρου της Αλεξάνδρειας. Aπό την εποχή του Oμήρου και ίσως από παλαιότερα, το μικρό νησί Φάρος με το φυσικό λιμάνι του χρησιμοποιούνταν από ξένους εμπόρους ως ασφαλής σταθμός των πλοίων κατά τη διαδρομή τους προς τον Kανωβικό βραχίονα […]

Σοφία Αφεντάκη Ενα νέο είδος τουρισμού αναπτύσσεται δυναμικά στην Ευρώπη. Ο τουρισμός των κοιμητηρίων. Μάρτυρες της τοπικής ιστορίας και φορείς πολιτιστικής κληρονομιάς, πάρκα με καλλιτεχνικά αριστουργήματα και τόποι ανάπαυσης θρυλικών προσωπικοτήτων, τα κοιμητήρια της Γηραιάς Ηπείρου προσελκύουν χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουρισμός των κοιμητηρίων. Μάρτυρες της τοπικής ιστορίας και φορείς πολιτιστικής κληρονομιάς, πάρκα με […]

Αφήνοντας πίσω σας το Τζαμί του Τσισδαράκη (μα, έχουμε Τζαμί στην Αθήνα;) και την παλιά καθολική εκκλησία του Μπονεφάτση (τη σημερινή Παναγία Παντάνασσα*) μπαίνουμε στο Γιουσουρούμ. Μέσα στο μυαλό μου ο Νικόλας Άσιμος σιγοτραγουδάει το στιχάκι: «κι εμείς ξεπουλιόμαστε στο γιουσουρούμ, για ένα κουστούμ, για ένα κουστούμ», ενώ σκέφτομαι ότι σε κανένα σημείο του πλανήτη […]

Μάλλον εσφαλμένη εντύπωση έχουμε για τις ικανότητες και τις συνήθειες των Νεάντερταλ, καθώς φαίνεται πως μέχρι και θαλασσοπόροι ήσαν και μάλιστα στις ελληνικές θάλασσες. Αυτό, τουλάχιστον, εκτιμούν ‘Έλληνες επιστήμονες, οι οποίοι σε μια νέα επιστημονική μελέτη τους υποστηρίζουν ότι τα αρχαία «ξαδέλφια» μας είχαν αναπτύξει στην Μεσόγειο μια ναυτική παράδοση δεκάδων χιλιάδων ετών, πολύ πριν […]

Αλάτι (χλωριούχο νάτριο, NaCl ) Η αρχαία ελληνική λέξη «ο άλς» ( γεν. του άλατος) δεν πρέπει να συγχέεται με το « η άλς», γεν. της αλός (: η θάλασσα), αν και αυτές οι δύο λέξεις ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Από το θέμα αλ. παρήχθησαν οι λέξεις: θάλασσα, αλιεύς, Άλιμος, αλυκή, άλμη, αιγιαλός (> μεσ. […]

Πηγή: Από © Hans Hillewaert. Επιστ. Ονομ : sepia vulgaris, οικ. : myopsidae , τάξη: decapoda Γλωσσικά Η λέξη, μάλλον, παράγεται από το ρήμα σήπομαι > αορ. εσάπην ( : σαπίζω, δηλητηριάζω). Αυτή η τελευταία σημασία πρέπει να δόθηκε στο δεκάποδο, λόγω της μελάνης που εκλύει (στην αρχαιότητα πίστευαν ότι περιέχει ασθενές αναισθητικό), αντίθετα σήμερα […]

(Στην αρχαιότητα, η ορθολογική ιατρική συνυπήρχε με τη θεουργική ίαση. Στη φωτογραφία, τάμα-αυτί (Κύπρος, 4ος αι. π.Χ.). Δεξιά πάνω, ο Ιάπυξ, ως θεραπευτής, αφαιρεί την αιχμή βέλους από το πόδι του Αινεία. Στη μέση, θεραπεία σπονδυλικής στήλης από τον Απολλώνιο τον Κιταία. Κάτω, αναπαράσταση τοκετού.) Δελφοί, 1.900 π.Χ. Ενας τριαντάχρονος άνδρας υποβάλλεται σε πολύωρη κρανιοανάτρηση. […]