“Ελλάδα, όλους αυτούς να τους θυμάσαι, να τους μακαρίζεις και να τους λαμπρύνεις πατρίδα, γιατί αυτοί σε λευτέρωσαν”.

Μακρυγιάννης

 Η μνήμη όλων των Ελλήνων κάθε χρόνο, τις ημέρες αυτές, γυρίζει πίσω και θυμάται το ηρωικό 1821.
Είναι χρέος μας να τιμούμε όλους όσους αγωνίστηκαν για το ιδανικό της ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ.

 Η επανάσταση του 1821 δεν ήταν συμπτωματική, ούτε δημιούργημα κάποιων ισχυρών της εποχής εκείνης, αλλά δημιούργημα και καύχημα απλών ανθρώπων οι οποίοι αποφάσισαν να αποτινάξουν τον Τουρκικό Ζυγό και να λυτρωθούν από τους Κοτζαμπάσηδες.

 Ιδιαίτερα εμείς οι κάτοικοι του Παραλίου Άστρους, του Άστρους της θαλάσσης έχουμε έναν παραπάνω λόγο να τιμούμε την επέτειο της Επανάστασης του 1821.

Το χωριό μας είναι δημιούργημα της Επανάστασης.

 Ήταν ο Στρατηγός Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος (Άκουρος) Στρατιωτικός Διοικητής της Επαρχίας Αγίου Πέτρου, ο οποίος, όταν το 1824 διαπίστωσε ότι ο Ιμπραήμ νικούσε τους Έλληνες, αποφάσισε να αναστηλώσει το κατεστραμένο ενετικό κάστρο για να οχυρώσει την περιοχή και να «χρησιμεύσει ως καταφύγιον εις πάσαν ενδεχομένην προσβολήν του εχθρού» όπως αναφέρει ο Μιχαήλ Λογοθέτης, πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Θυρέας, σε «Υπόμνημα περί του νέου συνοικισμού της χερσονήσου Άστρους και τινών περιέργων συμβάντων».

Στο Κάστρο κτίστηκαν τρεις κατοικίες για τα τρία αδέλφια Ζαφειρόπουλου, έξω από το κάστρο η εκκλησία της Ευαγγελίστριας και αρκετές κατοικίες από συνεργάτες του Ζαφειρόπουλου αλλά και κατοίκους των γύρω χωριών, οι οποίοι βρήκαν ασφαλές καταφύγιο στη χερσόνησο του Άστρους.

 Τα βιογραφικά στοιχεία για τους Ζαφειροπουλαίους τα αντλούμε από τον Φωτάκο, ο οποίος στα Απομνημονεύματά του αναφέρει τα εξής:

 Κορυφαία στιγμή της δράσης του Παναγιώτη Ζαφειρόπουλου ή Άκουρου (ονομάστηκε έτσι γιατί είχε ορκισθεί ότι θα μείνει άκουρος μέχρι να ελευθερωθεί η πατρίδα) απετέλεσε η απόκρουση της επίθεσης του Ιμπραήμ στις αρχές Αυγούστου του 1826.Ο Ιμπραήμ Πασάς εξεστράτευσε κατά της επαρχίας Αγίου Πέτρου «και καύσας τον τε Άγιον Ιωάννην, το Καστρί και τα Καλύβια, κατήλθεν μέχρις Άστρους… εν παραλίω λόφω του οποίου ο Π. Ζαφειρόπουλος είχε προκατασκευάσει και οπλίσει οχυρόν τι»[1]. Για το ίδιο θέμα και ο Γενναίος Κολοκοτρώνης αναφέρει: «Ο Ιμπραήμ Πασάς εκίνησε κατά την επαρχίαν του Αγίου Πέτρου, όπου και λεηλατών έφθασεν εις Άστρος. Εις Άστρος είχε ανασκευάσει ο Π. Ζαφειρόπουλος ένα παλαιόν κτίριον, ως είδος φρουρίου και έχοντας φρουράν μέσα αντεστάθη εις τους Τούρκους»[2]. Ενδεικτική της σημασίας που είχε για την τύχη της Επανάστασης η άμυνα του Ζαφειρόπουλου στο κάστρο, είναι η αναφορά του ίδιου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στα Απομνημονεύματά του, για την ανταπόκριση που επέδειξε στην έκκληση για βοήθεια από τον στρατηγό Π. Ζαφειρόπουλο.   

–Ὁ Ἰμπραΐμης ἦλθε τότε εἰς τὴν Τριπολιτζὰ ἐκίνησε κατὰ τὸν Ἅγιο Πέτρο καὶ ἐκατέβηκε εἰς τὸ Ἄστρος. Ὁ Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος μὲ ἔδωσε εἴδησιν, ἔστειλα τὸ Νικήτα μὲ 200 καὶ ἐκλείσθηκε εἰς τὸ Κάστρο. Οἱ Τοῦρκοι ἐπῆραν ὅλην τὴν Τζακωνιὰ πλαστρί. Ἐγὼ παίρνω 100 ἀνθρώπους καὶ πηγαίνω εἰς τὰ χωριὰ τῆς Κορίνθου, ὁποὺ εἶχα γράψει νὰ ἔλθει ὁ Γενναῖος καὶ Κολιόπουλος. Τὸν Γενναῖον τὸν ἔστειλα μὲ 1.000 εἰς βοήθειαν εἰς τὸ Ἄστρος, ἦλθε καὶ ὁ Κολιόπουλος μὲ ἄλλους 1.000, τὸν ἔστειλα καὶ αὐτόν· ἔφθασε καὶ ὁ Κανέλλος Δεληγιάννης μὲ 500· τριακοσίους ἔστειλε εἰς βοήθειαν τοῦ Παναγιωτάκη, διότι οἱ Δεληγιανναῖοι ἐβοηθοῦσαν τὸν Παναγιωτάκην, ἐπειδὴ τὸν εἶχαν συμπέθερο, καὶ ὁ Ζαΐμης καὶ Λόντος τὸν Γιάννη-. Από τα Απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη»[3]

 Μέσα στο κάστρο κλείστηκαν για να προφυλαχθούν περίπου πέντε χιλιάδες άμαχοι, γυναίκες και παιδιά από τα γύρω χωριά καθώς επίσης και οικογένειες επισήμων από το Ναύπλιο, όπως η οικογένεια του Καννέλου Δεληγιάννη, ο Γερουσιαστής Ρήγας Παλαμήδης, ο γέρων Σπηλιάδης κ.ά.

Μεταξύ των άλλων που διασώθηκαν στο κάστρο ήταν και ολόκληρη η βιβλιοθήκη του σχολείου του Αγίου Ιωάννη με όλα τα όργανα για τα πειράματα φυσικής και «η ωραία ηλεκτρική μηχανή μετά εννέα λαγηνών» όπως αναφέρει ο Μιχαήλ Λογοθέτης στο υπόμνημά του.

Οι μαχητές του κάστρου πρόβαλαν επί δύο ημέρες τόσο σθεναρή αντίσταση απέναντι στις επιθέσεις του Ιμπραήμ Πασά ώστε τον ανάγκασαν σε φυγή. Ήταν η πρώτη φορά που ο Ιμπραήμ δεν μπόρεσε να καταλάβει ελληνικό κάστρο. Η επιτυχία αυτή αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων, το οποίο είχε καταρρακωθεί μετά τις αλλεπάληλες ήττες στο Κρεμμύδι, στο Μεσολόγγι, στο Μανιάκι και αλλού.

 Οι Ζαφειροπουλαίοι υπηρέτησαν τον τόπο μας και μετά το τέλος της Επανάστασης, τον καιρό της ειρήνης.

Ο Π. Ζαφειρόπουλος υπήρξε φίλος του βασιλιά Όθωνα, τον οποίο φιλοξένησε στο σπίτι του στο κάστρο. Μάλιστα απέστειλε επιστολή με την οποία του παραχωρούσε το Κάστρο. Ο Όθωνας υπέγραψε διάταγμα με το οποίο ίδρυσε όλες τις Δημόσιες Υπηρεσίες στο χωριό μας.

Ο μικρότερος αδελφός Ιωάννης Ζαφειρόπουλος διετέλεσε Δήμαρχος του Δήμου Θυρέας επί τρεις θητείες. Τότε κτίστηκε ο Ιερός Ναός του Αγίου Βασιλείου, πολλά σπίτια στο «νησί» και στην παραλία και ουσιαστικά το χωριό μας έγινε το διαμετακομιστικό κέντρο ολόκληρης της περιοχής.

 Θα κλείσουμε το μικρό αυτό αφιέρωμα με τη φράση του Φωτάκου:

  Στη σειρά παρουσίασης ακολουθούν δύο έγγραφα σε μορφή pdf: A. (Πατήστε ΕΔΩ  για να δείτε το πρώτο έγγραφο) με τα εξής περιεχόμενα: 1. Εικόνα του Άκουρου (αρχείο τοπικής κοινότητας Παραλίου Άστρους , 2. Έγγραφο του Υπουργείου Στρατιωτικών (Γενικά Αρχεία του Κράτους), 3. Διοικητική διαίρεση της περιοχής το 1821, επαρχία Αγίου Πέτρου, 4. Φωτογραφία του 1934, εορτασμός Εθνικής επετείου στο τάφο του Άκουρου (αρχείο Βασιλείου Δουζένη), 5. Φωτογραφία με την τοποθεσία του τάφου του Άκουρου (αρχείο τοπικής κοινότητας Παραλίου Άστρους), 6. Υπόμνημα του στρατηγού Παναγιώτη Ζαφειρόπουλου ή Άκουρου (αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας –Βουλή των Ελλήνων-), 7. Απάντηση Βουλευτικού Σώματος στον Κωνσταντίνο Ζαφειρόπουλο περί της αιχμαλωσίας του Άκουρου (αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας –Βουλή των Ελλήνων-, 8. Βιογραφία των αδελφών Ζαφειρόπουλου (πηγή: <<ΚΥΝΟΥΡΙΑΚΑ>>,1930.(αρχείο Βασιλείου Δουζένη). Β. (Πατήστε ΕΔΩ για να δείτε το δεύτερο έγγραφο) με τα εξής περιεχόμενα: 1. Υπόμνημα του Μιχαήλ Λογοθέτη, προέδρου του δημοτικού συμβουλίου της περιοχής κατά την Μετεπαναστατική περίοδο (αρχείο Βασιλείου Δουζένη). 2. Η μάχη με τον Ιμπραήμ 5-6 Αυγούστου 1826 (πηγή – Η ΚΥΝΟΥΡΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ,1930- <Μουσείο Μπενάκη>).

 Υ.Γ. : Διερμηνεύοντας τα αισθήματα της Συντακτικής ομάδας, της ιστοσελίδας www.astrosparalio.gr , καταθέτουμε τις εξής προτάσεις :   1. Να εορτάζεται κάθε χρόνο η μάχη με τον Ιμπραήμ (5-6 Αυγούστου 1826) σε ένα διήμερο εκδηλώσεων με κεντρικό άξονα το κάστρο και το θέατρο, αρχής γενομένης από φέτος και 2. Να επανορθώσουμε την αδικία που κάναμε καταστρέφοντας τον τάφο του Άκουρου, καταπατώντας την τελευταία του επιθυμία – να ταφεί σε αυτό το σημείο όταν πεθάνει (1848)-, και να κατασκευασθεί ένα κενοτάφιο με καλαίσθητη προτομή πλησίον του Φάρου, (από διηγήσεις των γεροντότερων τα οστά του υπάρχουν? εναπόκειται να βρεθούν).

                               Βαγγέλης Κούκλης –  Νίκος Κ. Σκαρμούτσος