Ειδικό κανονισμό, πέραν του πρωτοκόλλου off shore της σύμβασης της Βαρκελώνης, επεξεργάζεται αυτό τον καιρό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να ενισχυθούν τα επίπεδα ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με δεδομένη την εκμετάλλευση κοιτασμάτων πετρελαίου – φυσικού αερίου, καθώς περισσότερες από 100 εγκαταστάσεις υπάρχουν στα νερά της Ε.Ε. στη Μεσόγειο.
Σχέδια υπάρχουν και για νέες έρευνες στις ζώνες της Μάλτας και της Κύπρου, ενώ ήδη γίνονται ο άλλες (για πετρέλαιο, φυσικό αέριο ή αντίστοιχη παραγωγή) σε άμεση γειτονία με την Ευρωπαϊκή Ένωση στα ανοιχτά των ακτών της Αλγερίας, της Αιγύπτου, του Ισραήλ, της Λιβύης, της Τυνησίας, της Κροατίας, της Τουρκίας (Κόλπος Μεσσήνας και θάλασσα Μαρμαρά) και της Ουκρανίας.
Επειδή «η ύπαρξη υδρογονανθράκων εντός της ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) της χώρας μας δεν είναι όνειρο», όπως τόνισε ο καθηγητής Αβραάμ Ζεληλίδης του Πανεπιστημίου Πατρών (τμήμα Γεωλογίας) σε ημερίδα της Επιτροπής Ενέργειας της Ακαδημίας Αθηνών, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον μπροστά στην πρόκληση αυτή με την λήψη βέλτιστων μέτρων ασφάλειας, αν αναλογιστούμε: τη μεγάλη ακτογραμμή, την οικονομική συνεισφορά του θαλάσσιου και παράκτιου τουρισμού, την αλιεία, την κοινωνική πτυχή (στην ακτογραμμή των νησιών και της ηπειρωτικής χώρας υπάρχουν εκατοντάδας κοινότητες και σχετική υποδομή, π.χ. αλιευτικά καταφύγια, λιμανάκια κ.λπ.), και την οικολογική αξία, θαλάσσια πάρκα, προστατευόμενες περιοχές ιδιαίτερου κάλους κ.ά.
«Χωρίς άλλη καθυστέρηση θα πρέπει να προχωρήσει η έρευνα και η εκμετάλλευση (πιθανών) κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, αλλά θα πρέπει παράλληλα να μην ξεχνάμε ότι δωρεάν φαγητό στη φύση δεν υπάρχει», μας είπε χαρακτηριστικά ο δρ Κώστας Παπασταύρος, περιβαλλοντολόγος στο Υπουργείο Γεωργίας και Φυσικών Πόρων της Κύπρου. Εξήγησε ότι ο ευρωπαϊκός κλάδος υπεράκτιας εκμετάλλευσης κοιτασμάτων πετρελαίου – φυσικού αερίου δεν έμεινε αλώβητος από σοβαρά ατυχήματα στο παρελθόν (π.χ. εξεύρεση άντλησης piper Alpha & Alexander Kielland στη Βόρειο Θάλασσα).
Η οργάνωση για την αντιμετώπιση μεγάλης κλίμακας πετρελαιορύπανσης είναι ζωτικής σημασίας θέμα και για την Ελλάδα, προσθέτει, αναφέροντας ενδεικτικά τις συνέπειες από την εξόρυξη της εξέδρας γεώτρησης σε κοιτάσματα πετρελαίου Deepwater Ηοrizon στον Κόλπο του Μεξικού τον Απρίλιο του 2010.
Εκτός από τις 11 ζωές που χάθηκαν υπολογίζεται ότι 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέρρευσαν στον ωκεανό μετά από 15 ημέρες, με αποτέλεσμα να ρυπανθούν 350-450 χλμ. των ακτών των ΗΠΑ. Η οικονομική ζημιά αποτιμήθηκε σε δεκάδες δισ. δολάρια. Πριν αναπτύξουμε εκτενώς τα κενά που καλύπτει ο ειδικός κανονισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επισημαίνουμε εν τάχει πού υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες με βάση τα συμπεράσματα του Γιώργου Ζαφειρόπουλου, διευθυντή Ερευνών των ΕΛ.ΠΕ. ΑΕ: · «στα βαθιά νερά του Βορείου Ιονίου καθώς και σε λεκάνες του Κεντρικού και Νοτίου Ιονίου · σε βαθείς στόχους στην ήπειρο που δεν έχουν διατρηθεί μέχρι σήμερα · στη λεκάνη του Θερμαϊκού – Θεσσαλονίκης και σε περιοχές του Βορείου Αιγαίου · οι περιοχές Αιτωλοακαρνανίας και ΒΔ. Πελοποννήσου μπορούν να αναβαθμιστούν εάν επιβεβαιωθούν οι βαθείς στόχοι στην Ήπειρο και το Βόρειο Ιόνιο.
Πιθανότητες εντοπισμού κοιτασμάτων υπάρχουν και στις περιοχές Γρεβενών και Έβρου – Ορεστιάδας. Οι περιοχές της ελληνικής τάφρου και της μεσογειακής ράχης παραμένουν πρακτικά, άγνωστες. Παρουσιάζουν δυνητικό ενδιαφέρον, αλλά χρειάζεται περαιτέρω μελέτη και έρευνα. Δεν είναι δυνατόν να εντοπιστούν στόχοι και να χαρτογραφηθούν περιοχές αμέσου ενδιαφέροντος με τα υπάρχοντα σεισμικά δεδομένα».
Ο προβληματισμός της Ε.Ε. για την αντιμετώπιση μεγάλων πετρελαιοκηλίδων έγκειται και στη σταδιακή εξάντληση των «εύκολων» κοιτασμάτων, και στην έρευνα που μετακινείται προς τα πιο περίπλοκα περιβάλλοντα, τα οποία χαρακτηρίζονται από κοιτάσματα υψηλής πίεσης / υψηλής θερμοκρασίας, μεγαλύτερα βάθη, κ.ά., που μπορεί να περιπλέξουν τον χειρισμό των υποθαλασσίων εγκαταστάσεων και την αντιμετώπιση περιστατικών – ατυχημάτων.
Το πρωτόκολλο off shore της σύμβασης της Βαρκελώνης
Ο ΔΡ ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ εκτιμά ότι, «όσον αφορά στις εγκαταστάσεις έρευνας και εξόρυξης, πέραν των οιωνδήποτε μέτρων που υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο, σημαντική αξία θα έχει το πρωτόκολλο off shore της σύμβασης της Βαρκελώνης, που βρίσκεται σε ισχύ και αναμένεται να επικυρωθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και όλα τα κράτη-μέλη. Η Ελλάδα μέχρι στιγμής δεν το έχει υπογράψει.
Πέραν του πρωτοκόλλου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωθούμενη από την κλίμακα μεγέθους και την σοβαρότητα του ατυχήματος της εξέδρας Deepwater Horizon, επεξεργάζεται έναν ειδικό κανονισμό που θα καλύπτει μεταξύ άλλων: τον υποχρεωτικό εκ των προτέρων σχεδιασμό και οργάνωση για την αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης, την αστική ευθύνη μέχρι 370 χλμ. στη θάλασσα, από 22 που ισχύει, τη διαφάνεια κ.λπ.». Σε ό,τι αφορά την πιθανή πρόκληση μεγάλων ατυχημάτων σε πετρελαιοφόρα πλοία, «οι περιπτώσεις αυτές καλύπτονται από συμβάσεις της UNEP, της Marpol, διεθνή πρότυπα για ασφάλεια, π.χ. ISO κ.λπ.
Υπάρχει παράλληλα το σχέδιο δράσης για έκτακτη ανάγκη αντιμετώπισης πετρελαιορύπανσης σε παράκτια ζώνη που αποτελείται από 4 επίπεδα, τον σχεδιασμό πριν από την εκδήλωση ατυχήματος, τον βαθμό ετοιμότητας, την κινητοποίηση των άμεσα εμπλεκομένων, την ανάκτηση και ανασυγκρότηση(περιλαμβάνει τη στήριξη των εργαζομένων με ασφαλιστική αποζημίωση κ.λπ.). Εκτός από την ασφάλεια «χρειάζεται και άμεση ανακήρυξη της ελληνικής ΑΟΖ», υποστηρίζει ο καθηγητής Αβραάμ Ζεληλίδης: Στα Διαπόντια νησιά με την Αλβανία, στα Δυτικά της Κέρκυρας και της Κεφαλονιάς με την Ιταλία, στα Νότια – Νοτιοδυτικά της Κρήτης με την Λιβύη, στα ΝΑ. της Κρήτης (λεκάνη Ηροδότου), με την Κύπρο και την Αίγυπτο, και στο Αιγαίο με την Τουρκία
Τι γίνεται όμως με την Τουρκία; Αυτό είναι το ερώτημα που έρχεται αμέσως στο νου μας. «Η Κύπρος δείχνει τον δρόμο», λέει ο Χρήστος Ζήνωνος, χαρτογράφος της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Οποιαδήποτε άνομη και αδικαιολόγητη αντίδραση τρίτων, τους αφήνει εκτεθειμένους. Οι πρόσφατες οριοθετήσεις της ΑΟΖ στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου ακυρώνουν παρωχημένες νοοτροπίες και προδιαγράφουν νέες», τονίζει.
Πηγή: isotimia.gr