Από την κοιλάδα του Πάδου ως τη Βόρεια Αφρική κάθε φορά που γεννιόταν μια καινούργια αποικία, οι Ρωμαίοι τετραγώνιζαν τα εδάφη σε εκατονταρχίες: το λιγότερο θεαματικό αλλά το πιο μεγαλειώδες επίτευγμα της Ρώμης. Θα δούμε το γιατί.

Το τυπικό επαναλαμβανόταν κάθε φορά που ένα ρωμαϊκό στράτευμα έστηνε μια κατασκήνωση στη διάρκεια μιας εκστρατείας. Ή όταν η κυβέρνηση, η σύγκλητος και ο λαός αποφάσιζαν να στείλουν άνδρες για να ιδρύσουν μια καινούργια αποικία σε κατακτηθέν έδαφος. Ο αρχαιότερος εκατόνταρχος, αφού είχε επιλέξει ο στρατηγός την περιοχή στην οποία θα εγκαθίστατο το στρατόπεδο, φύτευε στη γη το ακόντιό του: σε αυτό το σημείο θα διασταυρώνονταν δύο ορθογώνιες οδοί, η cadro και η decumanus που θα διαιρούσαν το στρατόπεδο σε τέσσερεις ίσους τομείς. Στη συνέχεια επενέβαιναν οι χωρομέτρες που τοποθετούσαν την groma, ένα όργανο που χρησίμευε για τη χάραξη ευθειών και καθέτων γραμμών. Αποτελείτο από έναν κοντό (κυλινδρική ράβδος που χρησιμοποιείτο για τις μετρήσεις γαιών), ο οποίος κατέληγε σε έναν στροφέα. Σε αυτόν τον στροφέα υπήρχε ένας περιστρεφόμενος σταυρός πάνω σε έναν δακτύλιο από όπου κρέμονταν τέσσερα νήματα της στάθμης. Αυτό χρησίμευε για να προσανατολισθεί το στρατόπεδο με τον πιο ενδεδειγμένο τρόπο: secundum caelum (δηλ. σύμφωνα με τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα) αν βρίσκονταν σε ανοιχτή πεδιάδα, ή secundum naturam (δηλ. για παράδειγμα σύμφωνα με τον προσανατολισμό μιας κοιλάδας) αν το στρατόπεδο στηνόταν σε βουνό ή σε κάποια στενά.
Τα άκρα των δύο κύριων ράβδων (και συνεπώς τα σημεία στα οποία θα ανοίγονταν οι είσοδοι του περιβόλου) καθορίζονταν κοιτάζοντας μέσω στόχαστρου έναν από τους βραχίονες της groma, μια σειρά ράβδους τοποθετημένες από έναν βοηθό στην επιθυμητή απόσταση. Ο καθένας από τους δύο άξονες υποδιαιρείτο στη συνέχεια σε κανονικά διαστήματα που προσδιόριζαν στο στρατόπεδο μια κατάτμηση ικανή να φιλοξενήσει τις σκηνές των διαφόρων αποσπασμάτων. Αυτό το σύστημα μετρήσεως και υποδιαίρεσης μιας περιοχής, εφαρμοσμένο συστηματικά στην εγκατάσταση των στρατοπέδων, μόνιμων ή προσωρινών, έγινε επίσης η βάση όλων των αστικών θεμελιώσεων που πραγματοποίησαν οι Ρωμαίοι και της οργάνωσης αγροτικής περιοχής.
Αυτή η οργάνωση της αγροτικής περιοχής, που οι αρχαίοι την ονόμαζαν centuratio, είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά οικοδομήματα της ρωμαϊκής τεχνικής. Αν και λιγότερο θεαματικό από τα μνημειώδη επιτεύγματα, ακόμη και σήμερα, ύστερα από τόσους αιώνες, σε απέραντες περιοχές των ευρωπαϊκών και των αφρικανικών πεδιάδων και σε μερικές ζώνες της κοιλάδας του Πάδου εμφανίζεται ως τώρα αυτή η οργάνωση, άθικτη και λειτουργική.

Πηγή: istoria.gr