Δημόσιο και ΟΤΑ: τίποτα με μπόλικο καθόλου…

«Όποιος δεν θέλει να ζυμώσει δέκα χρόνια… κοσκινίζει…»,

Αποφάσεις επί αποφάσεων, ανάκληση αποφάσεων, απόφαση επί των ανακλήσεων και νέες αποφάσεις για το ίδιο θέμα και για πολλοστή φορά… ο τέλειος αχταρμάς …

Τι μένει στο τέλος για επίδειξη έργου; Μα τα πανηγύρια… εκεί υπάρχει πράγματι πρόοδος…

Το ελληνικό Δημόσιο δεν πεθαίνει ποτέ. Παραμένει κραταιό μέσα στην ακινησία του και δεν το σκιάζει φοβέρα καμιά. Ούτε οι απαιτήσεις της τρόικα ούτε η κινητικότητα των υπαλλήλων. Και όταν λέμε ακινησία το εννοούμε – σε βαθμό αγκύλωσης. Γιατί πώς αλλιώς μπορεί να προσεγγίσει κανείς το γεγονός ότι για μια δεκαετία περίπου καμία δημόσια υπηρεσία, πλην δύο εξαιρέσεων, δεν έχει πετύχει απολύτως τίποτα; Ακούγεται τρελό αλλά είναι αληθινό: Όλοι οι κρατικοί φορείς γράφουν «μηδέν» στην υλοποίηση καίριων διοικητικών και πολιτικών στόχων, όπως είναι η αύξηση των εφαρμογών Πληροφορικής και η εξοικονόμηση λειτουργικών δαπανών.

Η ιστορία του μπόλικου τίποτα στο ελληνικό Δημόσιο καταγράφεται επισήμως από το 2004. Όταν πέρασε ο νόμος 3230 που προέβλεπε την καθιέρωση στόχων στο Δημόσιο και την εισαγωγή μετρήσεων για την αποδοτικότητα των υπαλλήλων. Από τότε μέχρι σήμερα δεν έχει κινηθεί φύλλο σε επίπεδο εφαρμογής – κάτι που επιβεβαιώνουν  υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης αλλά και καθηγητές της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης.

Κανείς δεν επιδιώκει τίποτα και όλοι μαζί αδιαφορούν για το αν παράγεται ή όχι συγκεκριμένο έργο από τους κρατικούς φορείς, όπως είναι: Ο περιορισμός της γραφειοκρατίας, η αντικατάσταση του «χαρτοβασιλείου» από τα ηλεκτρονικά έγγραφα, η σύντμηση των χρόνων που απαιτούνται για τη διεκπεραίωση των υποθέσεων (απλούστευση διαδικασιών), η ενίσχυση των γραφείων σε τεχνική υποστήριξη, η επιμόρφωση του προσωπικού κ.α. Και ύστερα αναρωτιόνται κάποιοι γιατί είναι χαλασμένος επί τρεις ημέρες ο εκτυπωτής στη Διεύθυνση Συγκοινωνιών ή για ποιο λόγο αδυνατεί ο γηραιός και βαριεστημένος υπάλληλος πίσω από τα γκισέ της Εφορίας να περάσει στοιχεία στις φόρμες του υπολογιστή…

Από το σύνολο των φορέων του Δημοσίου μόνο τα υπουργεία Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ναυτιλίας επιχείρησαν να εναρμονίσουν τη λειτουργία τους με τη διεθνή πρακτική χωρίς όμως εντυπωσιακά αποτελέσματα. Μάλιστα, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, ο χειρότερος «μαθητής» στην υλοποίηση διοικητικών στόχων, όσο κι αν ακούγεται παράδοξο, είναι το υπουργείο Εσωτερικών. Κάποιοι άλλοι φορείς (κυρίως περιφέρειες) αγοράζουν έτοιμα project στοχοθεσίας από ιδιώτες, μετά από απευθείας ανάθεση ή διαγωνισμό. Αν και το κόστος της αγοράς φθάνει μέχρι και το ποσό των 50.000 ευρώ, το πακέτο των έτοιμων «στόχων» αραχνιάζει σε ερμάρια και συρτάρια. Ο περιφερειάρχης αδιαφορεί για την αποτελεσματικότητα της υπηρεσίας του, οι διευθυντές το ίδιο – αφού κανένας δεν ελέγχεται από κανέναν. Ανάλογες καταστάσεις άκρατης αδιαφορίας επικρατούν σε ασφαλιστικά ταμεία, υπηρεσίες πρόνοιας – υγείας κ.α. Μεγάλος χαμένος ο πολίτης ο οποίος περιμένει ακρίβεια και ταχύτητα.

Σημειώνεται ότι δικαίωμα ελέγχου στις στοχοθεσίες που καταρτίζουν κάθε χρόνο τα υπουργεία και οι περιφέρειες διατηρεί και ο πρωθυπουργός, ο οποίος όμως ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει λάβει επίσημη έκθεση από το εποπτεύον υπουργείο Διοικητικής Μεταρρύθμισης. Το γενικό συμπέρασμα ότι «δεν κινείται τίποτα στο Δημόσιο» βρίσκεται επισήμως και στη γνώση της ΑΔΕΔΥ με στοιχεία και αποδείξεις.

Ένας από τους πιο αστείους σχεδιασμούς ανήκε αρκετά παλαιότερα στο υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης. Ελλείψει ετήσιου πλάνου επιδιώξεων ο υπουργός, σαν άλλος κοινοτάρχης, βάφτισε ως μέγιστο πολιτικό και διοικητικό στόχο την «υλοποίηση της κυβερνητικής πολιτικής». Το αποτέλεσμα ήταν φυσικά ανάλογο της μεγαλεπήβολης έμπνευσης του υπουργού: Αποτυχία ακόμη και στα βασικά.

 Η συνήθης πρακτική για μια διοίκηση που διακρίνεται από μεθοδολογία και σύστημα επιβάλλει την εφαρμογή MBO (Management By Objectives). Δηλαδή διαχείριση ανά αντικείμενο και σκοπό. Έννοιες που προφανώς δεν έχουν ακούσει ο Υπουργός…. ….ο Περιφερειάρχης…o Δήμαρχος…

Η συστηματική αδυναμία του κράτους να θέσει αρχή, μέση και τέλος σε προγραμματισμό δεν βαρύνει μόνο τους πολίτες με απίστευτη ταλαιπωρία λόγω γραφειοκρατίας, αλλά και τους ίδιους τους δημοσίους υπαλλήλους που επιθυμούν να ανελιχθούν στην ιεραρχία. Μία από τις βασικές προϋποθέσεις επιλογής κρατικών λειτουργών σε θέσεις ευθύνης είναι «η υλοποίηση της στοχοθεσίας σε ποσοστό τουλάχιστον 90% κατά τα δύο τελευταία έτη πριν από την επιλογή» (Νόμος 4024/2011, άρθρο 10). Όμως ούτε στόχοι υπάρχουν αλλά ούτε και δείκτες…