Ευρωπαϊκή Ιστορική Μνήμη, εκδηλώσεις σκέψης και προβληματισμού

Του Παν. Βέμμου

«Το παρελθόν είναι φάρος, όχι λιμάνι» είναι ο τίτλος εκδηλώσεων του δήμου Τρίπολης στα πλαίσια του προγράμματος FLASH που το πρώτο τριήμερο πραγματοποιήθηκε στις 5-7 Δεκεμβρίου στο Πνευματικό Κέντρο. Ακολουθούν άλλα τρία τριήμερα στις αρχές του 2014. Θέμα της συνάντησης αυτής ήταν η ανάδειξη των αξιών που αντιστάθηκαν και επέζησαν από το ναζιστικό επεκτατισμό. Σκοπός να γνωρίσουν οι νεώτερες γενιές τις φρικιαστικές συνέπειες της ναζιστικής ιδεολογίας και επειδή υπάρχει πάντα ο κίνδυνος, να δημιουργηθούν αντίδοτα στην επανάληψή τους.

Στην εκδήλωση πήραν μέρος εισηγητές απ’ όλη σχεδόν την Ελλάδα, που παρουσίασαν χαρακτηριστικά παραδείγματα της ναζιστικής θηριωδίας. Το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, τα ολοκαυτώματα στην Κάνδανο της Κρήτης, στην Υπάτη Φθιωτίδας, στον Αετό Μεσσηνίας, στο Ζέρικο της Λειβαδιάς αλλά και ιστορικές μάχες της Αντίστασης στην Στυμφαλία και στην Ανδρίτσα παρουσιάστηκαν με αδιάσειστα ιστορικά στοιχεία. Ιδιαίτερα τα γεγονότα της Κατοχής στην Αρκαδία ήταν αντικείμενο εισηγήσεων. Η ανάπτυξη του αντιστασιακού κινήματος στο νομό, οι φυλακές της Τρίπολης και οι εκτελέσεις, οι μαρτυρίες επιζώντων και η επίσκεψη στα υπόγεια του Δικαστικού Μεγάρου έδωσαν ιδιαίτερο χρώμα στην εκδήλωση.

Η συμμετοχή εισηγήσεων από ευρωπαϊκές χώρες, οι περισσότερες έμμεσα δι’ επιστολέα, κάποιες αμφιλεγόμενες καθώς και αυθεντικά ντοκιμαντέρ συνέδεσαν την ελληνική με την ευρωπαϊκή πικρή εμπειρία.

Τέλος η παρουσίαση εισηγήσεων για την ερμηνεία του ναζιστικού φαινομένου από κοινωνικής, οικονομικής και ηθικής άποψης ολοκλήρωσαν το τριήμερο. Αυτό που μπορούμε να πούμε αβίαστα είναι ότι το σύνολο σχεδόν των εισηγήσεων, παρά τις διαφορετικές ιδιεολογικές και πολιτικές προσεγγίσεις ήταν τεκμηριωμένο και υψηλού επιπέδου.

Κρίμα! γιατί αυτή η εκδήλωση από αδυναμίες της οργάνωσης (;) ελάχιστοι άνθρωποι την παρακολούθησαν, ιδιαίτερα νέοι στους οποίους απευθύνονταν. Η συμμετοχή ολίγων μαθητών δεν αναιρεί την διαπίστωση αυτή, αφού το πρόγραμμα που παρακολούθησαν ελάχιστα ανταποκρινόταν στο επίπεδο γνώσης και αντίληψής τους. Ιδιαίτερα θα επισημάνουμε την αποχή των αιρετών εκπροσώπων του διοργανωτή Δήμου Τρίπολης, πέραν των τυπικών συμμετοχών. Έτσι, σημαντικές προτάσεις που αφορούσαν την ιστορική και πολιτιστική αναβάθμιση της πόλης δεν βρήκαν «ευήκοα ώτα» αφού η καθ’ ύλη αρμόδιοι απουσίαζαν.

Σήμερα δε που γίνεται τόση συζήτηση στην ελληνική κοινωνία για την νεοναζιστική ιδεολογία και πρακτική, η παρουσία κοινωνικών και πολιτικών οργανώσεων θεωρείται αυτονόητη σε τέτοιου είδους εκδηλώσεις. Όμως, έλαμψαν σχεδόν όλοι δια της απουσίας τους και δεν μπορεί να δικαιολογηθεί απ’ το χρόνο (πρωί) που έγιναν οι εκδηλώσεις.

Επισημαίνουμε αυτές τις δυσλειτουργίες και αδυναμίες όχι με σκοπό να ασκήσουμε  κριτική, αλλά να ληφθούν υπόψη στις επόμενες συναντήσεις και να εκπληρωθεί σε μεγαλύτερο βαθμό ο σκοπός των εκδηλώσεων που τόσο στοιχίζουν σε κόπο, κύρια, αλλά και χρήμα.

Συγκεκριμένα προτείνουμε:

Η πρωινή λειτουργία να γίνεται για τα σχολεία με εισηγήσεις προσαρμοσμένες στο επίπεδο των μαθητών που θα τις παρακολουθήσουν. Να υπάρξει συνεργασία της οργανωτικής επιτροπής του Δήμου και των Διευθύνσεων των σχολείων ώστε ικανός αριθμός μαθητών να συμμετέχει. Η απογευματινή λειτουργία των εκδηλώσεων να απευθύνεται στους πολίτες και όχι μόνο στους εισηγητές. Να γίνει συστηματική προβολή των εκδηλώσεων και να επιδιωχθεί συνεργασία της οργανωτικής επιτροπής με τους κοινωνικούς και πολιτιστικούς φορείς της πόλης.

Η εμπειρία από την πρώτη εκδήλωση δείχνει ότι πρέπει να υπάρχουν λιγότερες εισηγήσεις και περισσότερος χρόνος για συζήτηση, ώστε να γίνουν πιο ουσιαστικές οι συνεδριάσεις. Η δημοσίευση του συνολικού κόστους και αναλυτικά των εξόδων των εκδηλώσεων δεν είναι μόνο ζήτημα διαφάνειας αλλά και απάντησης σε όσους υποστηρίζουν ότι άλλοι είναι οι αφανείς λόγοι και όχι η συντήρηση της ιστορικής μνήμης.

Με αυτές τις σκέψεις ελπίζουμε ότι θα βοηθήσουμε στην καλύτερη οργάνωση αυτών των εκδηλώσεων των οποίων η συμβολή στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, που τόσο έχουμε ανάγκη, θα γίνει περισσότερο ουσιαστική.