Ομιλία  του Κυριάκου Κατσιμάνη που  έγινε  την  Τρίτη,  9η Δεκεμβρίου 2014, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων,  στο  πλαίσιο  ημερίδας  της  Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων με θέμα «Όψεις της πλατωνικής φιλοσοφίας και η διδασκαλία της στη Μέση Εκπαίδευση».

Θα χρειαζόταν ένα ολόκληρο βιβλίο για να αναπτύξει κανείς διεξοδικά πώς μπορεί να διδαχτούν τα πλατωνικά κείμενα στη θεωρητική κατεύθυνση της Γ΄ Λυκείου, για τα οποία έχω κληθεί να σας μιλήσω απόψε –δηλαδή η ομιλία του Πρωταγόρα από τον ομότιτλο διάλογο, καθώς και το «Δαχτυλίδι του Γύγη», η «Αλληγορία του σπηλαίου» και ο «Μύθος του Ηρός» από την Πολιτεία– και κυρίως τι πρέπει να μεταδοθεί στους μαθητές κατά τη διδασκαλία τους. Μια τέτοια διεξοδική ανάπτυξη θα ήταν ασφαλώς αδιανόητο να επιχειρηθεί στον περιορισμένο χρόνο μιας ανακοίνωσης. Ας  ξεκινήσουμε λοιπόν από την κοινοτοπική παρατήρηση ότι το ίδιο το κείμενο είναι κάθε φορά ο οδηγός του διδάσκοντος, με την έννοια ότι αυτό τον καλεί να πραγματευτεί τα θέματα και να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες που προκύπτουν κάθε φορά.

Εδώ επιβάλλονται ορισμένες προκαταρκτικές επισημάνσεις.

1. Το διδακτικό εγχειρίδιο περιέχει μια εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, από τους Προσωκρατικούς ως και τον Πλάτωνα, καθώς και επιμέρους εισαγωγές στον Πρωταγόρα και στην Πολιτεία. Σε γενικές γραμμές, είναι όλες καλογραμμένες και έγκυρες. Θα ήταν όμως μεγάλο λάθος, κατά τη γνώμη μου, να κατατριβεί ο διδάσκων στη συστηματική διδασκαλία των παραπάνω εισαγωγών, οι οποίες μάλιστα, ως ενημερωτικό υλικό προετοιμασίας για την κατανόηση των κειμένων, συμβαίνει να είναι εξαιρετικά μακροσκελείς. Αυτό θα σήμαινε ανεπανόρθωτη σπατάλη του σχετικά περιορισμένου διδακτικού χρόνου (τρεις ώρες την εβδομάδα για ένα, περίπου, τετράμηνο) και μάλιστα σε βάρος της διδασκαλίας των κειμένων, στα οποία, τελικά, θα αφιερώνονταν ελάχιστες διδακτικές ώρες. Είναι πολύ προτιμότερο να παρουσιάσει ο διδάσκων τις εισαγωγές με πολλή συντομία και να αξιοποιήσει περισσότερο αναλυτικά πολλά καίρια επιμέρους σημεία τους αργότερα, με την ευκαιρία συναφών θεμάτων που θα ανακύπτουν κάθε φορά κατά τη διδασκαλία των κειμένων…συνέχεια