Τροπικά ψάρια κατακτούν τα νερά μας

Γερμανοί, Ρώσοι και Ιταλοί κολυμπούν με όλο και μεγαλύτερη συχνότητα στα ελληνικά νερά. Δεν μιλάμε για «στεριανούς» τουρίστες αλλά για υδρόβιους μετανάστες οι οποίοι έχουν έρθει να εγκατασταθούν στις θάλασσές μας.
Πρόκειται για δύο ψάρια και ένα καβούρι που έχουν καταφθάσει από την Ασία και την Αμερική. Αυτά, μαζί με τον τοξικό λαγοκέφαλο, για τον οποίο ίσως θα έχετε ακούσει κάτι περισσότερο εξαιτίας της δηλητηριώδους φύσης του, είναι μόνο μερικά από τα εκατοντάδες ξενικά είδη που πολιτογραφούνται πλέον ως «έποικοι» της Μεσογείου.

Η παρουσία τους – και ιδιαίτερα εκείνων που έρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό – αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια.
 Σε αυτό δεν συμβάλλει μόνο η ένταση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων που τα μεταφέρουν αλλά και η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας που καθιστά το περιβάλλον περισσότερο ευνοϊκό για αυτά, κάνοντας πολλούς επιστήμονες να μιλούν για «τροπικοποίηση» της Μεσογείου με απρόβλεπτες συνέπειες για τη βιοποικιλότητά της.
Ακόμη και αν κάποιος δεν θέλει να τους πιστέψει, το βέβαιο είναι ότι η «ξένη εισβολή» που συντελείται με ολοένα και πιο εντατικούς ρυθμούς είναι ένα φαινόμενο σε εξέλιξη και κανένας αυτή τη στιγμή δεν είναι σε θέση να «μετρήσει» τις συνέπειές του.
Ολοι ωστόσο μπορούμε να κάνουμε κάτι για να το περιορίσουμε, ακόμη και εμείς οι «αδαείς» απλοί πολίτες. Αρκεί να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά και να ενημερώνουμε τους ειδικούς για κάθε ασυνήθιστο πλάσμα που μπορεί να συναντήσουμε στη θάλασσα.
Η κυκλοφορία των ειδών ανάμεσα στις θάλασσες του κόσμου είναι μια φυσική διαδικασία που γινόταν και θα γίνεται πάντοτε. Πολλά από τα 17.000 και πλέον γνωστά είδη – και ενδεχομένως και από τα άγνωστα – που συνιστούν σήμερα τη χλωρίδα και την πανίδα της Μεσογείου έχουν έρθει να εγκατασταθούν εδώ από τον Ατλαντικό Ωκεανό κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών.
Η μεγάλη διαφορά όμως τους τελευταίους δύο αιώνες είναι ότι ο άνθρωπος έχει «βάλει το χεράκι» του σε αυτή τη φυσική διαδικασία, δημιουργώντας νέα «κανάλια» μεταφοράς με τις δραστηριότητές του.
Ετσι τα ξενικά είδη, όπως λέγονται αυτά που έφθασαν εδώ μόνο και μόνο εξαιτίας κάποιας ανθρώπινης παρέμβασης – εκούσιας ή ακούσιας -, ξεπερνούν πλέον τα 1.000 σε όλη τη Μεσόγειο και τα 240 στην Ελλάδα.
Πολλά από αυτά είναι σχετικά «νεοφερμένα», αφού όπως δείχνουν οι σχετικές έρευνες η διασπορά τους πραγματοποιείται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ειδικά στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου ο μέσος όρος των ξενικών ειδών που εμφανίζονται κάθε χρόνο έχει αυξηθεί κατά 150% την τελευταία 20ετία.
Οι «εισβολείς» δεν έχουν βεβαίως την ίδια παρουσία – κάποια είδη εμφανίζονται ως περιορισμένες ή και μεμονωμένες περιπτώσεις, άλλα όμως έχουν εγκατασταθεί για τα καλά στο νέο τους περιβάλλον.
Τα δε πιο χωροκατακτητικά, όπως τα λένε οι επιστήμονες, διευρύνουν γρήγορα την εξάπλωσή τους καταλαμβάνοντας ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου.
Από τα 435 και πλέον είδη που έχουν έρθει στα ανατολικά από την Ερυθρά Θάλασσα περισσότερα από 20 έχουν εξαπλωθεί ως τα δυτικά, ορισμένα μάλιστα πολύ γρήγορα: ο δηλητηριώδης λαγοκέφαλος αλλά και το γευστικότατο ψάρι κορνέτα ή φλογέρα έφθασαν μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες ως και στην Ισπανία…συνέχεια