Η πρωινή ομίχλη σκέπασε την κοιλάδα κοντά στο Χατγκάλ, ένα μικρό χωριό στο νότιο άκρο της λίμνης Χοβσγκόλ, στη Μογγολία. Ρίχνοντας μια ματιά στις φιγούρες ανάμεσα στα αρωματικά πεύκα και τα αγριόπευκα, δύσκολα ξεχώρισα τις σιλουέτες των ταράνδων από αυτές των κτηνοτρόφων τους.

Η 64χρονη Νταρίμα Ντέλγκερ και ο 66χρονος σύζυγός της Ουγουγκντόρτζ μάζεψαν τα υπάρχοντά τους και μια σκουριασμένη σόμπα. Εριξαν ένα παλτό στους ώμους των εγγονών τους, που είχαν ήδη καθίσει στις πλάτες των ζώων τους. Το κοπάδι της οικογένειας έμεινε ακίνητο σαν εικόνα φλαμανδικού πίνακα. Ολοι περίμεναν να φύγουν. Ο ήχος των συγκρουόμενων στύλων από τις τέντες, αναμεμειγμένος με ένα πλήθος φωνών που έδιναν διαταγές, δεν άφηνε την παραμικρή αμφιβολία: η μετάβαση στην καλοκαιρινή κατασκήνωση των βοσκών ήταν σε εξέλιξη.

Η οικογένεια της Νταρίμα και του Ουγουγκντόρτζ είναι μέλος μιας μικρής ομάδας ημινομαδικών βοσκών ταράνδων, που είναι γνωστοί ως Ντούκα ή Ταατάν. Μόνο μερικές εκατοντάδες παραμένουν στη βόρεια Μογγολία. Η ζωή τους περιστρέφεται γύρω από τους εξημερωμένους ταράνδους, οι οποίοι χρησιμοποιούνται ως μέσο μεταφοράς και τους καλύπτουν πολλές από τις καθημερινές τους ανάγκες, συμπεριλαμβανομένων του γάλακτος (που χρησιμοποιείται στο τσάι και για να φτιάξουν γιαούρτι και τυρί) και του δέρματός τους. Τα κέρατα των ζώων πωλούνται για χρήση σε φάρμακα και συμπληρώματα διατροφής. Πολύ λίγα από τα ζώα σκοτώνονται για το κρέας τους, ίσως ένα ή δύο τον χρόνο.

Δύσκολη μεταφορά

Η απόφαση να μεταφερθεί το κοπάδι δεν ήταν απλή. Τα τελευταία χρόνια, εξήγησε ο Ουγουγκντόρτζ, μετακινούν τους ταράνδους περίπου κάθε μήνα. «Στην πραγματικότητα τους ακολουθούμε», είπε γελώντας. «Οι τάρανδοι είναι πιο έξυπνοι από εμάς». Αλλά τώρα οι κύκλοι της βροχής και του χιονιού αλλάζουν. Ο καιρός μέσα στην τάιγκα, το υποαρκτικό δάσος όπου ευδοκιμούν τα ζώα, έχει γίνει λιγότερο προβλέψιμος. Οι λειχήνες, βασικό συστατικό της διατροφής των ταράνδων, είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στις κλιματικές αλλαγές. Επιπλέον, οι πληθυσμοί ταράνδων, επηρεασμένοι από τις ασθένειες, την ιστορικά κακή διαχείριση και τους λύκους, έχουν μειωθεί. «Αν κάνουμε λάθος θέτουμε ολόκληρο το κοπάδι σε κίνδυνο», σημείωσε ο Ουγουγκντόρτζ ελέγχοντας τα λουριά της σέλας του. Στη συνέχεια, ανεβαίνοντας στον τάρανδό του, ξεκινάει την ανυπόμονη πομπή κατά μήκος μιας λωρίδας πυκνού χιονιού.

Καβάλα στο άλογο δεν μπορούσα να συμβαδίσω με το κοπάδι. Σε σύγκριση με τους ταράνδους, τα άλογα κινούνται σαν ελέφαντες. Παρά το τραυματισμένο του γόνατο, ο Ουγουγκντόρτζ κίνησε ανάμεσα στα πεύκα και εξαφανίστηκε από τα μάτια μου. Με την Νταρίμα και την κόρη τους έψαξα για τους λίγους ταράνδους που είχαν εξασθενήσει από τον χειμώνα. Μεταξύ των προσπαθειών παρακολούθησα τα βλέμματα που αντάλλαξε η οικογένεια. Τα πρόσωπά τους φάνηκαν να αναγνωρίζουν την αβεβαιότητα. «Αν χάσουμε τα ζώα μας», μου είπε κάποια στιγμή η Νταρίμα, «χάνουμε τα πάντα».

Αφού οι περίπου 20 οικογένειες έφθασαν στον νέο βοσκότοπο, υπό καταρρακτώδη βροχή, οι σκηνές της ομάδας στήθηκαν με εκπληκτική ταχύτητα. Η Νταρίμα βγήκε να αρμέξει τους ταράνδους. Αφού έδεσαν τα ζώα σε πασσάλους για τη νύχτα, μαζεύτηκαν όλοι γύρω από τη φωτιά.

Οι Ντούκα προέρχονται από τη βόρεια περιοχή Τιβά της Ρωσίας. Η Τιβά ήταν για πολλά χρόνια ανεξάρτητη χώρα, έως ότου προσαρτήθηκε στη Σοβιετική Ενωση το 1944. Ως παιδιά υπό κομμουνιστική κυριαρχία, ο Ουγουγκντόρτζ και η Νταρίμα στάλθηκαν σε οικοτροφεία και υπέστησαν αμέτρητες προσπάθειες διαγραφής της ταυτότητάς τους. Ο Ουγουγκντόρτζ θυμήθηκε τη νυχτερινή του διαφυγή από το χωριό επειδή έκανε πολλή ζέστη στους κοιτώνες. «Πεινάγαμε, κρυώναμε», είπε. Τους χειμώνες έβραζαν κομμάτια από δέρμα ταράνδου για να φτιάξουν ένα ζωμό, που τον κατάπινε για να επιβιώσει. Οι γούνες πήγαιναν σε πλούσιους πελάτες στις πόλεις.

Πηγή: kathimerini.gr