Υπερβολικό κλάδεμα δέντρων: Τι επιπτώσεις θα έχει στο μικροκλίμα

(Φωτ. «κουτσουρεμένοι» Ευκάλυπτοι από το κλάδεμα, στη κεντρική πλατεία Παραλίου Άστρους)

Σε μια περίοδο που μιλάμε για υπερθέρμανση του πλανήτη και θερμοκρασίες ρεκόρ που κάνουν ανυπόφορη την κατάσταση το καλοκαίρι στο αστικό περιβάλλον, το πιο λογικό είναι να προστατεύεις «με νύχια και με δόντια» τα δέντρα που υπάρχουν σε κάθε πόλη.

Ένα δέντρο δεν αποτελεί μόνο ένα ολόκληρο οικοσύστημα, αλλά κάνει σκιά και ελαττώνει τη θερμοκρασία στον γύρω χώρο – μια δεντρόφυτη λεωφόρος μπορεί να είναι έως και 8°C πιο δροσερή από μια αντίστοιχη περιοχή έρημη, χωρίς βλάστηση.

Εν όψει ενός δύσκολου καλοκαιριού και με νωπές ακόμη τις μνήμες από τον περσινό Αύγουστο που η Αθήνα είχε γίνει καμίνι, χάνοντας ένα μεγάλο ποσοστό από το πράσινο που την περιβάλλει, η εικόνα των δέντρων της πόλης τη φετινή άνοιξη ήταν σοκαριστική και άνευ προηγουμένου: απογυμνωμένα από τα κλαδιά, κουτσουπιές κλαδεμένες την εποχή που ήταν ανθισμένες, οι ευκάλυπτοι και τα πεύκα απέναντι από τον σταθμό του ΗΣΑΠ στο Θησείο κυριολεκτικά κουτσουρεμένα, τα δέντρα στην Ακαδημία Πλάτωνος γυμνά, οι νεραντζιές και τα πεύκα μπροστά από την παλιά Βουλή κομμένα σε βαθμό υπερβολής.

Οι αντιδράσεις ήταν πολλές, γιατί εκτός από τα δέντρα επηρεάζεται ένα ολόκληρο οικοσύστημα, τα πουλιά που φωλιάζουν σ’ αυτά ακριβώς την περίοδο που κλαδεύτηκαν, τα έντομα, όλα τα πλάσματα που συνυπάρχουν δίπλα μας και βλάπτονται από κάθε ενέργειά μας.

Η κατάσταση με τα υπερβολικά κλαδέματα δεν είναι καινούργια και δεν αφορά μόνο την Αθήνα. Το ίδιο γίνεται και σε όλη την Ελλάδα – τα ψηλά δέντρα των άλλων ευρωπαϊκών πόλεων δεν συνηθίζονται στην Ελλάδα. Επίσης, το υπερβολικό κλάδεμα δεν αφορά μόνο τα δέντρα του δημόσιου χώρου, και στον ιδιωτικό δεν είναι και πολύ διαφορετικά τα πράγματα.

Το αυστηρό κλάδεμα και η καρατόμηση των δέντρων, στην έκταση που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια σε όλη την Ελλάδα, δημιουργούν πολλά προβλήματα και αντιδράσεις. Υπάρχουν μάλιστα πολλοί Έλληνες γεωτεχνικοί που έχουν εκφράσει σοβαρότατες επιφυλάξεις ως προς αυτές τις πρακτικές.

«Δεν γνωρίζω αν ο λόγος που έγιναν έτσι όπως έγιναν τα κλαδέματα φέτος είναι οικονομικός, τεχνικός ή αν συνδέεται με τις ζημιές του περασμένου χειμώνα ή με κάποια άλλη αιτιολογία» λέει ο Μαρτίνος Γκαίτλιχ, περιβαλλοντολόγος, υπεύθυνος Πολιτικής της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας.

«Αυτό που γνωρίζω είναι ότι φέτος, σε πολλές περιοχές του λεκανοπεδίου Αττικής αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα, είχαμε μια πρωτοφανή έκταση και ένταση κλαδεμάτων μέσα στην άνοιξη. Το τονίζω αυτό το τελευταίο ζήτημα, δηλαδή την επιλογή του χρόνου, καθώς η άνοιξη δεν θεωρείται κατάλληλη εποχή παρά μόνον ίσως για κάποιο διορθωτικό και μέτριας έντασης αραίωμα των κλαδιών, υπό αυστηρούς όρους.

Αντιθέτως, όμως, αυτό που είδαμε, ήταν μια γενικευμένη και εντατική εκστρατεία, η οποία είχε περισσότερο τα χαρακτηριστικά υλοτομίας παρά τού κλαδέματος που αρμόζει στο αστικό πράσινο. Τα δέντρα κλαδεύτηκαν με τρόπο τόσο δραστικό και βάναυσο, ώστε σε πολλές περιπτώσεις να απομένει σχεδόν μόνο ο κορμός.

Αφαιρέθηκε δηλαδή η κόμη τους, με αποτέλεσμα αυτό που έμεινε να είναι μια εικόνα κακοποιημένων δέντρων, βάναυσα ακρωτηριασμένων και καρατομημένων, που έχουν απωλέσει εντελώς το φυσικό σχήμα τους. Και επιπλέον, αυτό που μας αφορά ακόμα περισσότερο, ως οργάνωση, είναι το γεγονός ότι όλα αυτά συμβαίνουν μέσα στην άνοιξη, δηλαδή στην εποχή κατά την οποία τα πουλιά έχουν ήδη φωλιές, με συνεπακόλουθο την απώλεια πολυάριθμων νεοσσών και αβγών των πουλιών, που φώλιαζαν ήδη στα δέντρα.

Το αυστηρό κλάδεμα και η καρατόμηση των δέντρων, στην έκταση που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια σε όλη την Ελλάδα, δημιουργούν πολλά προβλήματα και αντιδράσεις. Υπάρχουν μάλιστα πολλοί Έλληνες γεωτεχνικοί που έχουν εκφράσει σοβαρότατες επιφυλάξεις ως προς αυτές τις πρακτικές.

Στο πρόσφατο δελτίο Τύπου που εξέδωσε η Πανελλήνια Ένωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου (ΠΕΕΓΕΠ) χαρακτήρισε τις κλαδεύσεις αυτές ως κακότεχνες και άκαιρες. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο ίδιος ο διευθυντής της Υπηρεσίας Πράσινου του δήμου Αθηναίων είχε δηλώσει πριν από τρία χρόνια ότι αυτός ο τρόπος κλαδέματος δεν είναι επιστημονικά σωστός και ότι γίνεται αναγκαστικά, λόγω έλλειψης πόρων.

Στη φετινή ανακοίνωσή της, ωστόσο, η Υπηρεσία Πρασίνου υπεραμύνεται του κλαδέματος αυτού, παρόλο που στο τέλος του κειμένου αυτήν τη φορά τονίζεται ότι πλέον ο δήμος διαθέτει σύγχρονα τεχνικά μέσα και νέο ανθρώπινο δυναμικό.

Eντύπωση προκαλεί και το γεγονός ότι θεωρήθηκε σκόπιμο το δραστικό κλάδεμα δέντρων που βρίσκονταν σε φάση άνθησης. Αν ανατρέξει κάποιος στη σχετική δενδροκομική βιβλιογραφία, θα πληροφορηθεί ότι δέντρα όπως η κουτσουπιά, ο προύνος και η νεραντζιά, που ανθίζουν αυτή την εποχή, δεν πρέπει ποτέ να τα κλαδεύουμε πριν την ανθοφορία (ούτε ασφαλώς κατά τη διάρκεια αυτής) αλλά μετά από αυτήν.

Ο δήμος Αθηναίων ισχυρίζεται ότι είχε τη «συνδρομή ειδικών υψηλής εξειδίκευσης» και ότι η διαδικασία ήταν «επιστημονικά τεκμηριωμένη». Όμως σε ποια βιβλία δενδροκομίας συνιστάται το δραστικό κλάδεμα της κουτσουπιάς κατά τη διάρκεια της ανθοφορίας της!»;

«Λόγω του Covid-19 τα δύο τελευταία χρόνια πιθανόν να μην έγιναν μαζικές κλαδεύσεις, δηλαδή τα συνεργεία, σαν να λέμε, υπολειτούργησαν. Όμως και στα προηγούμενα χρόνια δεν ήταν ακραία τα κλαδέματα που εφαρμόζονταν;» προσθέτει ο Μηνάς Τσακιρίδης, πιστοποιημένος δενδροκόμος (certified arborist – certified European tree worker), ιδρυτής του Ελληνικού Συλλόγου για τη Δενδροκομία.

«Επί της ουσίας οι πρακτικές που εφαρμόζουν τα συνεργεία παραμένουν οι ίδιες. Το υπερβολικό κλάδεμα γίνεται καταρχάς από συνήθεια, αλλά η βάση αυτών των πρακτικών, ο πραγματικός λόγος, είναι ότι αυτό που συμβαίνει στις περιπτώσεις αυτές είναι η εφαρμογή πρακτικών που αφορούν άλλο δενδροκομικό κεφάλαιο, μία άλλου είδους “δενδροκομία”, όπως είναι η οπωρολογία, η οποία αφορά τα παραγωγικά δέντρα, το γεωργικό δενδροκομικό κεφάλαιο, ή η δασοκομία (δασικό δενδροκομικό κεφάλαιο) που αφορά τα δασικά είδη δένδρων.

Η αστική δενδροκομία διέπεται από άλλους κανόνες και αρχές. Για παράδειγμα, στην οπωρολογία η καρατόμηση είναι αποδεκτή πρακτική στο πλαίσιο της ανανέωσης της κόμης γερασμένων ή παραμελημένων δέντρων με στόχο να παραταθεί η ζωή τους και να αποδώσουν παραγωγικά τα μετέπειτα χρόνια. Η εφαρμογή όμως αυτής της πρακτικής στα αστικά δένδρα είναι επιζήμια και τα βλάπτει.

Η Οπωρολογία στην Ελλάδα έχει καθιερωθεί να ονομάζεται δενδροκομία. Όρος που μπορεί να “μπερδέψει” τον αναγνώστη στο να διακρίνει τις διαφορές με την αστική δενδροκομία. Το πραγματικό παρελθόν της αστικής δενδροκομίας στη χώρα μας είναι το παρόν και οφείλουμε να το εξελίξουμε.

Οι τρεις δενδροκομίες, η γεωργική (οπωρολογία – καρποφόρα δέντρα), η δασοκομική και η αστική δενδροκομία, διαφέρουν όχι μόνο στα κλαδέματα αλλά και σε άλλες πρακτικές που εφαρμόζουν».

Τι επιπτώσεις έχει το υπερβολικό κλάδεμα στον περιβάλλοντα χώρο, ειδικά το καλοκαίρι που οι θερμοκρασίες είναι πολύ υψηλές; «Ένα δέντρο που έχει χάσει το 70% –ή και περισσότερο– από την κόμη του προφανώς δεν μπορεί να έχει καμία αξιόλογη συνεισφορά στη σκίαση» λέει ο κ. Γκαίτλιχ.

«Θα χρειαστεί να περάσει πολύς χρόνος, αναλόγως το είδος του δέντρου φυσικά, μέχρι να ξαναποκτήσει την προηγούμενη λειτουργικότητά του, ως προς τη σκίαση και όχι μόνον.

Ας μην ξεχνάμε ότι τα δέντρα μέσα στην πόλη προσφέρουν και πολλές άλλες αξιοσημείωτες κι αναντικατάστατες οικοσυστημικές υπηρεσίες: απορροφούν αέριους ρύπους, συμβάλλουν στη ρύθμιση του μικροκλίματος, μειώνουν την ηχορύπανση, είναι πηγή αισθητικής απόλαυσης κ.λπ. Και, βεβαίως, αποτελούν ενδιαίτημα πολλών ειδών της βιοποικιλότητας. Όλες αυτές οι οικοσυστημικές υπηρεσίες υποβαθμίζονται δραματικά, μετά από το αυστηρό κλάδεμα και την καρατόμηση»…συνέχεια

Σχόλια:

  1. Ο/Η Χρυσανθη λέει:

    Στη γνωστή και θρυλική δενδροστοιχία του Παραλίου Αστρους στο δρόμο που βρίσκονται οι Αγιοι Θεοδωροι, κατακρεουργήθηκα ολα οι ευκάλυπτοι (αντι να γινει κλαδεμα) και κοπηκαν ολόσχερώς και οι καρποφόρες χουρμαδιές/φοινικες…Ποιος μπορει να αφαιρεί το πράσινο ελαφρά τη καρδία? Σαν να ξερίζωσαν την καρδιά μας… Ενα θέαμα βγαλμένο από τη Κολαση…

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *