Οδηγοί πεδίου, βιβλία δηλαδή που μπορεί να χρησιμοποιήσεις ως εγχειρίδια για να αναγνωρίσεις είδη της ελληνικής χλωρίδας και πανίδας, δεν βγαίνουν συχνά στην Ελλάδα. Γι’ αυτό και το μικρού μεγέθους βιβλίο «Τα ψάρια της Ελλάδας» που κυκλοφορεί από το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη και τη NaturaGreaca είναι μια ευχάριστη έκπληξη, ένας πολύτιμος οδηγός για όσους θέλουν να μάθουν με λεπτομέρειες όσα χρειάζεται να ξέρουν για τα ψάρια που ζουν στις ελληνικές θάλασσες. Ψάρια γνωστά και άγνωστα, ενδημικά και ξενικά, που ζουν εδώ για χιλιάδες χρόνια (και ακόμα περισσότερο) αλλά και είδη που μετακόμισαν πρόσφατα, συνολικά 546, τα οποία παρουσιάζονται σχεδιασμένα με εξαιρετική λεπτομέρεια και με πληροφορίες για το κάθε ένα σε 624 σελίδες.
Οι συγγραφείς του, Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος και Γιάννης Καπάκος, είναι άνθρωποι με γνώση, που μελετούν τα ψάρια εδώ και χρόνια και τα προσεγγίζουν με αγάπη και ευαισθησία.
«Είμαι φυσιοδίφης, naturalist, τα τελευταία 20 χρόνια», λέει ο Δαυίδ, «συνεργάζομαι με βιολόγους και ανακαλύπτουμε πράγματα, παρατηρούμε. Γράφω και εκδίδω βιβλία για θέματα άγριας φύσης της Ελλάδας». Ο Δαυίδ είναι ιδιοκτήτης του naturagraeca.com, του online οδηγού για την άγρια φύση που έχει φωτογραφίες με πάνω από 6.000 είδη της Ελλάδας, με τις επιστημονικές τους ονομασίες, και πάνω από 500 περιοχές οικοτουρισμού, όπου μπορείς να πας για να δεις συγκεκριμένα φυτά και ζώα.
Ένα υγιές οικοσύστημα έχει να κάνει με την αλληλεπίδραση που έχουν τα ζώα μεταξύ τους, πόσο καλή είναι η βιοποικιλότητα. Όσο περισσότερη και μεγαλύτερη είναι η βιοποικιλότητα σε ένα σύστημα, όσο περισσότερα είδη, δηλαδή, ψαριών υπάρχουν σε μια θάλασσα, τόσο πιο σταθερό είναι το περιβάλλον.
Ο Γιάννης είναι βιολόγος στο Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. «Ασχολούμαι με τα ψάρια πάρα πολλά χρόνια, περίπου είκοσι», λέει, «από μικρός είχα ασχοληθεί με τη θάλασσα και με τους οργανισμούς που ζουν εκεί, οπότε ήξερα από πολύ νωρίς τι ήθελα να κάνω. Είχα τις πρώτες εικόνες από τα αλιευτικά των παππούδων μου, που πήγαινα μαζί τους. Έμαθα πολύ γρήγορα τα ψάρια, από πολύ μικρή ηλικία, και το σπούδασα αυτό γιατί ήθελα κάτι παραπάνω. Σιγά σιγά, όσο άνοιγε ο κόσμος της επιστήμης, της βιοποικιλότητας και της υδρόβιας ζωής γύρω μου και εντυπωσιαζόμουν ακόμα περισσότερο, κατάλαβα ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν ξέρουν τίποτα για τα ψάρια, ή γνωρίζουν ελάχιστα πράγματα».
Έτσι αποφάσισαν να φτιάξουν το βιβλίο, που σχεδιάστηκε πολλές φορές μέχρι να φτάσει στο αποτέλεσμα της έκδοσης, και τους πήρε πολύ χρόνο.
«Έχουμε επιλέξει στα κείμενά μας να έχουμε πρώτα το λατινικό όνομα, που είναι το επιστημονικό, και είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό. Η επιστημονική ονομασία κάθε ζωντανού οργανισμού αποτελεί από δύο λατινικές λέξεις, το όνομα και το επίθετο θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η “υπογραφή” του κάθε ζωντανού πλάσματος στην πλανήτη. Έτσι καταλαβαίνουμε ότι μιλάμε για το ίδιο είδος μπαρμπουνιού και εμείς οι Έλληνες και οι Ισπανοί, και οπουδήποτε αλλού τον στον κόσμο» εξηγούν.
«Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε τα ψάρια γιατί αν δεν γνωρίζουμε τι ζει σε κάθε περιοχή, τότε δεν μπορούμε να το προστατέψουμε. Δεν αντιλαμβανόμαστε τη βιοποικιλότητα που χάνεται. Το βιβλίο δημιουργήθηκε με γνώμονα να υπάρχει μια έστω επιφανειακή αντίληψη για το πόσο μεγάλη είναι η ποικιλότητα της ζωής στη θάλασσα. Για παράδειγμα, οι γωβιοί είναι δεκάδες, οι σαλιάρες είναι δεκάδες, και θεωρούμε ότι όλα ανήκουν στο ίδιο είδος, τα λέμε όλα “σαλιάρες” ή “μικρόψαρα”. Και έτσι, όταν αρχίζουν και φεύγουν από το κάδρο και εξαφανίζονται πολλά είδη, αφού δεν τα γνωρίζουμε, δεν αντιλαμβανόμαστε και τη ζημιά που γίνεται όταν χαθούν…συνέχεια