Εισαγωγή στην ιστορική ρίζα των Βερβένων, του σημερινού Δήμου Βόρειας Κυνουρίας, απόσπασμα από το βιβλίο «Οπλαρχηγοί, δεσπότες, πρίγκηπες κι αγωνιστές στα Βέρβενα του 1821» του Παναγιώτη Β. Φάκλαρη, καθηγητή κλασικής αρχαιολογίας στο ΑΠΘ, σελίδες 21-22-23-24.

«Τα Βέρβενα καταλαμβάνουν μια περιμετρικά προφυλαγμένη και ομαλή κοιλάδα στα βόρεια πρόβουνα της αρκαδικής πλευράς του Πάρνωνα, σε υψόμετρο 1160 μ. Η κοιλάδα αυτή είναι περιμετρικά προστατευμένη από τα υψώματα του Λούβρου στα βόρεια και του Χαλκούτσου στα ανατολικά, ενώ στα νότια υψώνεται ο Μεγάλος Βράχος, έτσι ώστε είναι αθέατη από τον κάμπο της Τρίπολης και από τις γύρω πλαγιές, και μέχρι τη στιγμή που φτάνει κανείς στην είσοδο του χωριού, δεν μπορεί να δει ότι εκεί υπάρχει ένα ολόκληρο χωριό και μάλιστα μεγάλο.

Το χωριό διαρρέεται περίπου στον άξονά του από ένα ρέμα, τα νερά του οποίου πηγάζουν από τη Μεγάλη Βρύση, με κατεύθυνση από τα ανατολικά προς τα δυτικά, το νερό του οποίου πριν από την επανάσταση κινούσε έναν νερόμυλο που ανήκε στην οικογένεια Ρεντούλη. Η ονομασία του χωριού συναντάται στα κείμενα της εποχής και τα Βέρβαινα ή και Βέρβενα σε θηλυκό ή ουδέτερο γένος. Φαίνεται ότι πρόκειται για την κοιτίδα του αρχαίου γένους των Βερβενίων, που αναφέρει ο λεξικογράφος του 5^ου  μ.Χ. αιώνα Ησύχιος. Ο τόπος ως ιδανικός θερινός βοσκότοπος που είναι, κατοικήθηκε από πολύ παλιά.

Κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας ακόμα λόγω της δυσπρόσιτης θέσης και του ορεινού εδάφους, το χωριό γνώρισε ανάπτυξη και εξελίχθηκε σε κεφαλοχώρι, αποτελώντας καταφύγιο αρκετών Ελλήνων από διάφορα μέρη, που αναζητούσαν ασφάλεια και ελευθερία. Τέτοια ορεινά χωριά, απροσπέλαστα για τους Τούρκους, ήταν ιδιαιτέρως ελκυστικά εκείνη την εποχή για Έλληνες που επιζητούσαν αίσθηση ελευθερίας και διαβίωση χωρίς τις ταπεινώσεις που υφίστανται οι ραγιάδες που συμβίωναν με τους Οθωμανούς.

Σε κοντινή απόσταση νοτίως του σημερινού χωριού, στη θέση Πέτρα, όπου η ομώνυμη πηγή, εντοπίστηκαν στοιχεία κατοίκησης (λίθινα εργαλεία και τάφοι) τουλάχιστον από τη μυκηναϊκή περίοδο, ενώ αρχαιολογικές ενδείξεις, κυρίως νομίσματα, που προέρχονται από τον χώρο του σημερινού χωριού, φανερώνουν ανθρώπινη παρουσία στον 4^ο αιώνα π.Χ., στη ρωμαϊκή περίοδο στα παλαιοχριστιανικά και στα βυζαντινά χρόνια. Στις αρχές του 16^ου αιώνα (1513 – 1520) σύμφωνα με την τουρκική απογραφή, τα Βέρβενα είχαν 97 άρρενες κατοίκους. Στην ενετική απογραφή του 1700, το χωριό είχε 91 οικογένειες και 319 κατοίκους. Αμέσως μετά την επανάσταση, το 1828, είχε 233 σπίτια και 1003 κατοίκους. Το 1856, είχε 1930 κατοίκους, το 1896 είχε 1602 και το 1940 είχε 1735.

Οι κάτοικοι σε ποσοστό 80% περίπου ήταν κτηνοτρόφοι και γεωργοί. Μεγάλες ποσότητες εξαίρετων τυριών παράγονταν στα Βέρβενα ενώ γνωρίζουμε ότι στις αρχές του 19^ου αιώνα οι Βερβενιώτες ασχολούνταν όχι μόνο με την παραγωγή, αλλά και με το εμπόριο τυριού και διοχέτευαν το κεφαλοτύρι των Βερβένων στην Ευρώπη μέσω της Τεργέστης. Η στρατηγική γεωγραφική θέση των Βερβένων συνετέλεσε καθοριστικά στον πρωταγωνιστικό τους ρόλο στην Επανάσταση του 1821. Η εξέγερση των Βερβενιωτών όμως, δεν ξεκινάει με την έναρξη της Επανάστασης.

Τα Βέρβενα ήταν ένα από τα κλεφτοχώραι της Πελοποννήσου, καθώς οι Βερβενιώτες ήταν ξεσηκωμένοι ως κλέφτες και συγκρότησαν αυτοτελές σώμα, υπό τον θρυλικό καπετάνιο Θανάση Καράμπελα, γνωστό σε όλη την Ελλάδα από τα κλέφτικα τραγούδια που εξυμνούν τα κατορθώματα του. Ο Θ. Καράμπελας συνεργάζονταν με τον αρχικαπετάνιο της Πελοποννήσου Ζαχαριά Μπαρμπιτσιώτη και με τους Κολοκοτρωναίους. Τα κατορθώματά του τα τραγουδούσαν σε ολόκληρη την Πελοπόννησο και έξω από αυτήν. Το όνομα και η παλληκαριά του Καράμπελα έμειναν ζωντανά και στην περιοχή του Μετσόβου και η περιοχή που σκοτώθηκε στο Μέτσοβο ονομάζεται Ράχη του Καράμπελα. Πριν από την έναρξη της επανάστασης, ορισμένοι Βερβενιώτες μυήθηκαν στη Φιλική Εταιρεία για την προπαρασκευή της εθνικής εξέγερσης. Ο πρόκριτος Αναγνώστης Κοντάκης από τον Άγιο Πέτρο, μύησε το 1820 τον πρόκριτο των Βερβένων Γιάννη Αδραχτά. Μυημένος ήταν επίσης ο Βερβενιώτης Παναγιώτης Σκόρδης, ο οποίος ήταν μορφωμένος και πριν ξεκινήσει η Επανάσταση διετέλεσε γραμματέας του Ομέρ Βρυώνη. Ο κατάλογος των Φιλικών των αρχείων της τσαρικής αστυνομίας αναφέρει επίσης τον Γιώργη Θεοχάρη από τα Βέρβενα…συνεχίζεται»