(Φωτ. 1908, το Νησί Παραλίου Άστρους)
Του Κωνταντίνου Λογοθέτη https://astrosparalio.gr/2023/07/07/89135/ , πρώτου Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Θυρέας (1835)
«…Επειδή εξ οικείας πείρας γινώσκω πόσον είναι επιθυμητόν εις έκαστον να γνωρίζη την πρώτην θεμελίωσιν και κατοικίαν της Πατρίδος του οιασδήποτε μικράς είτε μεγάλης, ενέκρινα δια τούτο να εκθέσω ενταύθα πότε ήρχισεν η θεμελίωσις της συνοικίας της μικράς Χερσονήσου του Άστρους συνεχόμενης δυτικώς με την πεδιάδα, όπως παρέξω εις τους υιούς και απογόνους μου την ευχαρίστησιν να γνωρίζωσιν ακριβώς την αρχήν της κατοικίας αυτών και να περιγράψω τι ήτον πρότερον εν χερσονήσω.
Πρώτος συνέλαβε την ιδέαν να ρίψη τον πρώτον θεμέλιον λίθον επ’ αυτής ο εν μακαρία τη λήξει Στρατηγός Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος, ο οποίος ήρξατο οικοδομείν (το Κάστρο των Ζαφειρόπουλων) κατά το έτος 1824, ότε ο εξ Αιγύπτου Πασσάς νικήσας καθ’ όλας τας μάχας τους Έλληνας…..απεφάσισαν άλλοι μεν, και ιδίως ημείς οι εγχώριοι, επήξαμεν τότε κατά πρώτον καλύβας από το μεσημβρινόν μέρος της νήσου, και προς ανατολάς γύρωθεν των οικιών και οχυρωμάτων των Ζαφειρόπουλων, και πολλοί εκ της Επαρχίας και άλλοι ξένοι προς βορράν αυτών μέχρι του Παλαιόμυλου (ανεμόμυλου) ή της μάνδρας των βοών, των οποίων λείψανα φαίνονται μέχρι τούδε, και άλλοι ωκοδόμησαν εις το παράλιον (παραλία) Εργαστήρια με ξύλα και λάσπην, και δια της προστασίας αυτών εγένετο μεγίστη συρροή Επαρχιωτών και ξένων περίπου των πέντε χιλιάδων ψυχών….
Μετά δε την έλευσιν του αοιδήμου Κυβερνήτου (Καποδίστρια) το έτος 1828, κατευνάσαντος εν ακαρεί τον σάλον όλης της Ελλάδος, και προσκαλέσαντος όλους τους Έλληνας ίνα επιδοθώσι εις τα έργα των , τότε ηρχίσαμεν και ημείς οι εντόπιοι και τινές ξένοι να ωκοδομήσωμεν οικίας επί της νήσου και ολίγοι εις το παράλιον (παραλία), και ο γράφων το παρόν υπόμνημα έκτισε την οικίαν του ενταύθα κατά το έτος 1832, αλλά και πολλοί άλλοι εκ των Συμπολιτών ήχον απόφασι να κτίσωσιν ενταύθα οικίας.
Δεν είναι δε από σκοπού να αναφέρω ενταύθα όσους εκ των Συμπολιτών ημών εκατοίκησαν ωκοδομήσαντες οικίας επί της χερσονήσου του Άστρους, μετά τους δύο Αδελφούς Ζαφειρόπουλους (λέγω δύο καθότι ο Μακαρίτης Κωνσταντίνος απεβίωσεν εις Ναύπλιον κατά το έτος 1827) ο Β. Μαρούδης όστις μετά τον θάνατον του Κ. Ζαφειρόπουλου ενυμφεύθη την Μάρω κατόπιν συζύγον αυτού, ο Ευθύμιος Νικολαίδης, ο Ν. Κωστούρος, ο Β. Μπόρτσος (την πρώτην ήν επώλησε προς τον Ιω. Πάσχον πλησίον της Εκκλησίας) και ωκοδόμησε δευτέραν ην έλαβε προίκα Κ. Κοράλλης πλησίον της εμής, ο Μ. Μπογδάνος, Καστριταίων οικογένεια, Παπα-Μιχαήλ Κοράλλης –ήτο εφημέριος-, Ν. Κοράλλης, Β. Πάσχος, Δ. Γαρδικιώτης, Δ. Τσαγκάρης, Ιω. Ζαφείρης, Κ. Τσέγκος, Γέρων Νέστωρ Ρουμελιώτης, Αποστόλης Ρουμελιώτης ο κουμπάρος μου, ο γράφων μετά του αδελφού αυτού Αντωνίου, Γεώργιος Καραμπάτσος, ούτινος την οικίαν ηγόρασεν και έχει σήμερον ο Εφημέριος μας Παπα-Παναγιώτης Μεγκλής, ο Κ. Βυζάντιος, ο Ηλίας Κοσμάς, ο Δ. Μπρεθές, ο Α. Δουζένης, ο γέρων Διαμάντης, ο Β. Μπόρτσος (την δευτέραν ην έχει προίκα ο Κ. Κοράλλης) και μεταξύ τούτων τόσοι άλλοι ξένοι, ους παραλείπω δια το σύντομον, τελευταίον δε ωκοδόμησεν επί της νήσου ο Ιω. Γενοβέλης, άλλοι τινές έκτισαν εις το παράλιον (παραλία) μαγαζία και άνωθεν τούτων οικίας καλάς, ως ο Εμμ. Κωνσταντίνος, Α. Οικονομόπουλος, Ν. Ζώρτσης, Π. Κιάτος, Ιω. Δεληγιάννης, Δ. Μαρούδης, Κ. Γενοβέλης, Δ. Αποστολίδης, και άλλοι οι μεν στενοχωρούμενοι από τας επάνω μικράς κατοικίας των, δια την ευκολίαν κατέβησαν κάτω εις την αγοράν και εκατοίκησαν εκεί, ως ο μακαρ. Ευθύμιος και Κ. Τσέγκος και Κ. Ιωαννίδης, την επί της νήσου οικίαν του οποίου ηγόρασεν ο Κ. Μπαζανάκος. Παρέλειψα δε να αναφέρω ανωτέρω τον Μ. Πουλήν οικοδομήσαντα μετά των πρώτων οικιστών την προς μεσημβρίαν της νήσου και πλησιέστατα της των Ζαφειρόπουλων οικίαν των, ην έχει ήδη ο Εμ. Βασιλείου Καστρίτης, και ο Ιω. Ζαφείρης ο και Λέτσος επονομαζόμενος έκτισεν εις τη αγοράν οικίαν ήν αγόρασε εσχάτως ο Λεωνίδας Σαράντης, και πλησίον τούτου ο Παρθένιος Ηρώνυμος (σχολάρχης), ετέραν δε οικίαν ο Ιω. Δεληγιάννης αρκετά καλήν πλησίον της πρώτης, και ο Κ. Ιωαννίδης ευρύχωρον μαγαζείον με ιδιαιτέραν χαμόγειον κατοικίαν ληνόν κλπ, επίσης ο Δ. Λαμπρίδης οικία ανώγειον και καλήν μεθ’ όλων των αναγκαίων, ο δε μακαρ. Ιω. Ζαφειιρόπουλος ελαιοτριβείον με ικανάς αποθήκας ίνα αποταμιεύονται ελαίαι, καθώς και ο Ντσουάνης Τσιβανάκος ωκοδόμησεν τελευταίος ελαιοτριβείον με αποθήκας, και χωριστήν κατοικίαν με ληνόν και λοιπά αναγκαία…».
Παρατήρηση: Η ορθογραφία, πλην του τονισμού, είναι από το πρωτότυπο.
Πατήστε εδώ για να δείτε το πρωτότυπο κείμενο.