Τα όνειρά σου μην τα λες…


Ονειρικό επίτευγμα; Αποτρόπαιος εφιάλτης; Ή μήπως υλικό για μία ταινία που θα επισκιάσει το «Inception»; Η ανακοίνωση Ιαπώνων νευροεπιστημόνων ότι «κατάφεραν να δουν, σε κάποιο βαθμό, τα ανθρώπινα όνειρα», έχει προκαλέσει κύματα ενθουσιασμού σε αυτούς που επιθυμούν να «ξεκλειδώσει» ο μηχανισμός των ονείρων, ανοίγοντας νέους δρόμους προσωπικής απόλαυσης αλλά και θεραπειών στο χώρο της ψυχιατρικής.


«Στον αντίποδα, επικριτές της ιδέας θέτουν ζητήματα «βιοηθικής», υποστηρίζοντας ότι εάν τα μηχανήματα καταφέρουν να διαβάσουν και στη συνέχεια να «ορίσουν» τα όνειρά μας, το ανθρώπινο είδος θα βρεθεί ένα μόλις βήμα πριν από την απόλυτη χειραγώγηση.


«Αρχαίοι Ελληνες και Αιγύπτιοι ήθελαν να κατανοήσουν τα όνειρα. Εμείς καταφέραμε με έναν πιο άμεσο τρόπο να προσεγγίσουμε τα οράματα της νύχτας», λέει ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, Γιουκιγιάσου Καμιτάνι, του Κέντρου Νευροεπιστήμης (ATR) στο Κιότο. Και στη σχετική τους έκθεση που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Science» εξηγείται ότι χρησιμοποιώντας την απεικονιστική τεχνική της λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI), σε συνδυασμό με ειδικό λογισμικό υπολογιστή, κατόρθωσαν «να διαβάσουν με ποσοστό ακρίβειας 60% τις ονειρικές εικόνες που έβλεπαν οι εθελοντές ενώ κοιμούνταν».


Οι Ιάπωνες ερευνητές συνεργάστηκαν με τρεις εθελοντές που κοιμούνταν και ονειρεύονταν σε συνθήκες εργαστηρίου. Μόλις οι εθελοντές φαινόταν πως ονειρεύονταν (πριν από το πρώτο στάδιο ύπνου REM), οι επιστήμονες τους ξυπνούσαν και τους ζητούσαν να περιγράψουν τι είχαν δει στον ύπνο τους. Αυτό επαναλήφθηκε πάνω από 200 φορές για τον κάθε εθελοντή.


Ακόμη και η πιο μικρή ή εξωπραγματική ονειρική εικόνα καταγραφόταν από τους ερευνητές, οι οποίοι στη συνέχεια ζήτησαν από τους εθελοντές, ενώ αυτή τη φορά ήσαν ξύπνιοι, να δουν σε μια οθόνη υπολογιστή τις ίδιες εικόνες. Ετσι, οι επιστήμονες κατάφεραν να συσχετίσουν κάθε εικόνα με ένα νευρωνικό «αποτύπωμα» στον εγκέφαλο των εθελοντών και δημιούργησαν μεγάλη βάση ψηφιακών-νευρωνικών δεδομένων. Στο επόμενο στάδιο της έρευνας, όταν οι εθελοντές ονειρεύονταν, οι εικόνες που δημιουργούσε ο εγκέφαλός τους (δηλαδή τα εναλλασσόμενα νευρωνικά μοτίβα), ήταν δυνατό να συσχετιστούν από το λογισμικό του υπολογιστή με συγκεκριμένες εικόνες που ήδη περιείχε η βάση δεδομένων. Οπως εξηγεί ο Καμιτάνι, «επειδή οι ίδιες περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται όταν κανείς βλέπει την ίδια εικόνα, είτε είναι ξύπνιος είτε ονειρεύεται, μπορέσαμε να “δούμε” σε μεγάλο βαθμό τι περίπου ονειρεύονταν οι εθελοντές, πριν καν αυτοί ξυπνήσουν και μας περιγράψουν τα όνειρά τους».


«Συναρπαστικό» χαρακτηρίζουν το επίτευγμα των Ιαπώνων συνάδελφοί τους στο χώρο της νευροεπιστήμης και σπεύδουν να καθησυχάσουν όσους ανησυχούν για… το ανθρώπινο είδος, εξηγώντας ότι καθώς τα όνειρα έχουν ιδιοσυγκρασιακό χαρακτήρα -βρίσκονται δηλαδή σε εξάρτηση από την κάθε διαφορετική ανθρώπινη προσωπικότητα-, είναι μάλλον αδύνατο να κατασκευαστούν μηχανήματα που να μπορούν να διαβάζουν τα όνειρα όλων μας.


Πηγές: ΑΠΕ, BBC, «ΤΗΕ TELEGRAPH»