Η προειδοποίηση είναι σαφής και καίρια: αν ο σημερινός ρυθμός της παγκοσμιοποίησης συνεχίσουν να επιβάλλει την αλόγιστη αλίευση και βιομηχανική υπερεκμετάλλευση των ωκεανών θα καταστραφούν τα υπάρχοντα αποθέματα ψαριών, εξαντλώντας τα βιολογικά όρια αναπαραγωγής και ανάκαμψής τους.
Τα τελευταία 50 χρόνια ο όγκος της αλιείας επταπλασιάστηκε, ξεπερνώντας το 2005 τους 140 εκατ. τόνους αλιευμάτων το χρόνο.
Έτσι, σήμερα, η υπεραλίευση απειλεί με αφανισμό το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού ψαριών.
Το 90% των μεγάλων ψαριών, όπως ο τόνος, ο ξιφίας και ο βακαλάος, αλιεύονται πέρα από τα ασφαλή όρια για την επιβίωσή τους.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Τροφίμων (FAO), στο 52% των παγκόσμιων αποθεμάτων ψαριών υπάρχει πλήρης εκμετάλλευση, ενώ ένα 17% υπεραλιεύεται και ένα 7% ήδη έχει εξαντληθεί. Μόνο το 3% του παγκόσμιου ιχθυοπληθυσμού υποεκμεταλλεύεται και μόλις 1% βρίσκεται σε φάση ανάκαμψης.
Κανείς δεν είναι σε θέση να προδιαγράψει με ακρίβεια τις συνέπειες για τα σύνθετα θαλάσσια οικοσυστήματα. Σε εκείνο, ωστόσο, στο οποίο υπάρχει πλήρης ομοφωνία είναι ότι οι ωκεανοί λεηλατούνται με ολέθριο ρυθμό.
Αν αυτό συνεχιστεί, προειδοποιούν κάποιοι ερευνητές, ο παγκόσμιος πληθυσμός ψαριών και η αλιεία θα εξαφανιστούν από το πρόσωπο της γης έως τα μέσα του αιώνα.
Ενδεικτική είναι αναφορά της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, η οποία αποκαλύπτει πως στη Μεσόγειο η συνολική ποσότητα αλιευμάτων μειώνεται σταθερά, ενώ πάνω από το 65% των ψαριών εμπορικής αξίας είναι πλέον εκτός ασφαλών βιολογικών ορίων και μερικά βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση.

Πρώτες απαγορεύσεις

Ενδεικτικό είναι επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε την αλιεία τόνου στη Μεσόγειο. Εξίσου ενδεικτικό είναι ότι στις αρχές Αυγούστου και για πρώτη φορά οι αμερικανικές αρχές επέβαλαν απαγόρευση στην αλιεία σολομού στις ακτές του Ειρηνικού και ότι ειδικοί πρότειναν την απαγόρευση αλίευσης βακαλάου στις βόρειες θάλασσες.
Δισεκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη εξαρτούν τη διατροφή τους από τα ψάρια, ιδίως σε πολλές χώρες του Τρίτου Κόσμου, όπου αυτά αποτελούν το 20% της καθημερινής τροφής. Επιπλέον, η αλιεία αποτελεί βασική πηγή εισοδήματος, άρα και επιβίωσης, για περισσότερα από 200 εκατομμύρια πολίτες.
Όχι μόνο των αναπτυσσόμενων αλλά και των ανεπτυγμένων χωρών, όπου η μείωση των αλιευμάτων έχει οδηγήσει εκατομμύρια αλιείς στην ανεργία. Όπως συνέβη στη σημερινή ενοποιημένη Γερμανία, όπου ο αριθμός των ψαράδων είναι τώρα κατά 50% μικρότερος από εκείνον που διέθετε τη δεκαετία του 1970 μόνη της η Δυτική Γερμανία.
Άλλωστε, όπως και σε άλλους οικονομικούς τομείς και χάρη στην παγκοσμιοποίηση εδραιώνονται μεγάλες πολυεθνικές με τον αριθμό των «παικτών» να μικραίνει, αλλά οι λίγοι που απομένουν στον κλάδο γίνονται όλο και μεγαλύτεροι, ισχυρότεροι, με διασυνδέσεις σε ολόκληρο τον κόσμο και με καταστροφικές συνέπειες για τα εκατομμύρια των μικρών ψαράδων του κόσμου. Σήμερα, μόνο το 1% του παγκόσμιου αλιευτικού στόλου αλιεύει το 50% των ψαριών του πλανήτη.
Οι ποσοστώσεις αποτέλεσαν στο παρελθόν ένα μέσο ελέγχου και αποτροπής της υπεραλιείας, αλλά πλέον δεν είναι επαρκείς.
Η Ε.Ε. ορίζει κάθε χρόνο μια ποσόστωση ανά χώρα, αλιευτική ζώνη, είδος ψαριού ακόμη και πλοίο ή στόλο. Αλλά, με εξαίρεση τον συνολικό επιτρεπόμενο όγκο των αλιευμάτων, οι αριθμοί μοιάζουν ανούσιοι.
Οι αλιευτικοί στόλοι μπορεί να συναλλάσσονται μεταξύ τους, ανάλογα με το είδος ψαριού στο οποίο ειδικεύονται. Πολύ εύκολα μπορούν να ανταλλάξουν βακαλάο από τις νορβηγικές ακτές με ιππόγλωσσο από τη Γροιλανδία, παρακάμπτοντας κάθε περιοριστική ποσόστωση.
Άλλωστε, οι σκληρές διαπραγματεύσεις των ισχυρών χωρών, προκειμένου να έχουν πλεονεκτήματα στις ποσοστώσεις, συχνά καταστρατηγούν κάθε προστατευτικό μέτρο, όπως αποκαλύπτει το γεγονός ότι οι ποσοστώσεις της Ε.Ε. για τον βακαλάο είναι κατά 50% αυξημένες σε σχέση με τον όγκο που οι επιστήμονες θεωρούν επαρκή για τη βιολογική αναπλήρωση του είδους.

Ψαράδες κατά ψαράδων
Συχνά ο πόλεμος για την ψαριά αποκτά βίαιο χαρακτήρα. Γάλλοι ψαράδες επιτίθενται σε Ισπανούς, τους οποίους κατηγορούν ότι με τα δίχτυα τους καταστρέφουν τις ψαριές τους. Άγγλοι πετάνε κατεψυγμένα ψάρια σε σκάφη της ισλανδικής ακτοφυλακής και Γερμανοί επιδίδονται σε συμπλοκές μεταξύ τους γιατί τα πλοία τους ψαρεύουν πολύ κοντά το ένα στο άλλο στη Βαλτική.
Κοινός τους εχθρός είναι οι πειρατές. Ψαρεύουν χωρίς άδειες, χωρίς ποσοστώσεις και αδιαφορώντας για τις παγκόσμιες αλιευτικές πολιτικές που επιδιώκουν τη διασφάλιση των ιχθυοπληθυσμών του πλανήτη. Η λεγόμενη IUU, παράνομη, μη καταγεγραμμένη και δίχως κανόνες αλιευτική βιομηχανία, ήδη αλιεύει το ένα τρίτο της παγκόσμιας ετήσιας αλιείας.
Για πολλούς περιβαλλοντολόγους οι ποσοστώσεις, οι «οικολογικές ετικέτες» των βιομηχανιών που πιστοποιούν ότι τα προϊόντα τους προέρχονται από νόμιμη και περιβαλλοντικά υπεύθυνη αλιεία ή η αναγραφή στη συσκευασία του τόπου αλίευσης, αποτελούν ημίμετρα.
Αντ` αυτών προτείνουν, όπως η Greenpeace, τη δημιουργία σε όλους τους ωκεανούς ζωνών όπου θα απαγορεύεται η αλιεία, ως ύστατη αλλά και μοναδική αποτελεσματική λύση για να μην αδειάσουν οι θάλασσες από τους φυσικούς τους κατοίκους.

Πηγή: www.enet.gr