Απο το ΥΠΕΚΑ 10,9 Εκατομμύρια Ευρώ: Για Αρχιτεκτονική σε μικρούς οικισμούς

“Το τοπίο αναγνωρίζεται ως ένας βασικός οικονομικός πόρος, για την ανάπτυξη κάθε περιοχής” σημείωσε ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος,Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Νίκος Σηφουνάκης στην παρέμβαση του για το πρόγραμμα εκπόνησης μελετών για τη δόμηση και την αρχιτεκτονική στους μικρούς οικισμούς της χώρας και σε περιοχές εκτός σχεδίου.

Με το πλαίσιο κήρυξης παραδοσιακών οικισμών που έχει θεσμοθετήσει η πολιτεία από τη δεκαετία του ’70, μέχρι σήμερα προστατεύονται πολλοί οικισμοί στο σύνολο της χώρας. Ο βαθμός της προστασίας κάθε παραδοσιακού οικισμού είναι ανάλογος με τη σοβαρότητα της κήρυξης. Από τη διερεύνηση του θεσμικού πλαισίου προστασίας των 882 περίπου χαρακτηρισμένων παραδοσιακών οικισμών προκύπτει ότι σε ένα μεγάλο ποσοστό –περίπου οι μισοί- είναι χαρακτηρισμένοι με Προεδρικά Διατάγματα γενικού χαρακτήρα χωρίς ειδικούς όρους. Είναι προφανές ότι με αυτό το πλαίσιο δεν μπορεί να αναδειχτεί η ιδιαιτερότητα κάθε περιοχής και δεν προστατεύεται ο πλούτος της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Αντίθετα οι περιπτώσεις που έχουν «θωρακιστεί» με ειδικούς κανόνες μορφολογίας και δόμησης (όπως είναι το Ναύπλιο, αρκετά νησιά του Αιγαίου, όπως η Σύμη, το Καστελόριζο, η Λέσβος κ.α.) έχουν εξελιχθεί διατηρώντας σε μεγάλο βαθμό την τοπική διακριτή αρχιτεκτονική τους ταυτότητα.

Παρότι επίσης το δικό μας Παράλιο Άστρος διαθέτοι ειδικούς κανόνες ή μή τηρησή τους είναι παντού ορατοί με αποκορύφωμα τη πεζοδρόμηση της Ζαφειροπούλου με πέτρινες πλάκες, που αφενός δεν διευκολύνουν τη βάδιση σ’ έναν κατά τ’ άλλα χαρακτηρισμένο πεζόδρομο αφετέρου αισθητικά δεν ταιριάζουν στα ιδιαίτερα παραλιακά χαρακτηριστικά του τόπου μας και παραπέμπουν σε αντίστοιχα βουνίσια.

Μεγαλύτερα προβλήματα διαπιστώνονται στους μη προστατευόμενους μικρούς οικισμούς (κάτω των 2000 κατοίκων), αλλά και στον εξωαστικό χώρο, όπου επιβάλλονται ενιαίοι όροι δόμησης, κοινοί για όλη την Ελλάδα. Δηλαδή κάθε περίπτωση, είτε είναι στην Κρήτη είτε στην Μακεδονία είτε στην Κέρκυρα διέπεται από τους ίδιους κανόνες δόμησης, ένα καθεστώς που ομογενοποιεί τη φυσιογνωμία των ελληνικών τοπίων και φυσικά παράγει κακής ποιότητας δομημένο περιβάλλον.

Σε ό,τι αφορά τον τύπο και τη μορφή των νέων κτιρίων, συχνά καταγράφεται η μεταφορά προτύπων από μια ά-χωρική αστική αρχιτεκτονική (όπως είναι η αστική πολυκατοικία με το συνεχές μπαλκόνι), ή αναπαράγεται μια στερεοτυπική ψευδοπαραδοσιακή αρχιτεκτονική (νησιώτικό, πηλιορείτικο κ.α.), ή ακόμη μεταφέρονται εντελώς ξένοι αρχιτεκτονικοί τύποι πρότυπα (π.χ. ελβετικό σαλέ στον Θεσσαλικό κάμπο).

Η πολιτική τώρα του ΥΠΕΚΑ για την αρχιτεκτονική δημιουργία περιγράφεται με τα παρακάτω:
Το τοπίο της υπαίθρου και οι μικροί οικισμοί να αποτελούν βασικό πολιτιστικό και οικονομικό πόρο για τις ελληνικές περιοχές.
Η νέα παραγωγή κτιρίων στην περιφέρεια να αποτελεί δημιουργική συνέχεια του τοπικού πολιτισμού . Να έχει αισθητική ποιότητα. Να προσαρμόζεται στην διακεκριμένη οικοδομική παράδοση και το τοπίο της κάθε περιοχής.

Το “πρόγραμμα εκπόνησης μελετών για τη θεσμοθέτηση μορφολογικών κανόνων για τη δόμηση και την αρχιτεκτονική στους μικρούς οικισμούς της χώρας και σε περιοχές εκτός σχεδίου” έχει σαν στόχο τη διαμόρφωση εξειδικευμένων πλαισίων δόμησης για κάθε περιοχή της χώρας που θα αναδεικνύουν την ποικιλία της τοπικής αρχιτεκτονικής και πολεοδομικής φυσιογνωμίας.

Σε κάθε περιφερειακή ενότητα (τέως νομό) – πλην της Αττικής και του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης – θα εκπονηθεί μια μελέτη για την αναγνώριση της τοπικής αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας και τη θεσμοθέτηση μορφολογικών κανόνων δόμησης. Το πρόγραμμα αφορά συνολικά την ανάθεση 48 μελετών που θα καλύπτουν το σύνολο της επικράτειας.

Οι μελέτες έχουν χωριστεί σε μικρές, μεσαίες και μεγάλες ανάλογα με την γεωγραφική μορφολογία και έκταση του χώρου καθώς και το πλήθος των οικισμών που η μελετητική ομάδα καλείται να καλύψει.

Αντικείμενο των μελετών

Σύμφωνα με τις προδιαγραφές που έχουν τεθεί, οι εξειδικευμένοι κανόνες δόμησης που θα παραχθούν για κάθε περιοχή της χώρας, καλούνται να εξυπηρετήσουν τις σύγχρονες απαιτήσεις του σχεδιασμού, όπως είναι η προσαρμογή των αρχών της βιοκλιματικής δόμησης και των συστημάτων ΑΠΕ στα αρχιτεκτονικά πρότυπα κάθε τόπου. Παράλληλα, θα  επιτρέπουν την ένταξη της νέας αρχιτεκτονικής όπου αυτή συγκροτεί εμπεριστατωμένη εναλλακτική πρόταση.

Κόστος και χρηματοδότηση του προγράμματος.

Το συνολικό προεκτιμώμενο κόστος εκπόνησης των μελετών αυτών, ανέρχεται σε 10,9 εκατομμύρια € και θα καλυφθεί από κοινοτικούς πόρους. Στο πρόγραμμα αυτό υπολογίζεται ότι θα απασχοληθούν 300 μελετητές διαφόρων ειδικοτήτων: αρχιτέκτονες με ειδίκευση στο αντικείμενο, πολεοδόμοι, ειδικοί επιστήμονες για το τοπίο και τη βιοκλιματική δόμηση.

Τα αναμενόμενα οφέλη από το πρόγραμμα αφορούν:

Στη διαφύλαξη ενός σημαντικού οικονομικού και πολιτιστικού πόρου που είναι η ταυτότητα της κάθε περιοχής :
Με την αποτροπή της κατασκευής ασύμβατων κατασκευών που προσβάλλουν την ιστορία της τοπικής αρχιτεκτονικής και την παραδοσιακή μορφολογία των κτιρίων.
Με την ανάδειξη της ποικιλίας των διακριτών αρχιτεκτονικών τοπικών εκφάνσεων κάθε περιοχής.
Στην προώθηση της πράσινης ανάπτυξης:
Με τη δημιουργική προσαρμογή των αρχών του βιοκλιματικού σχεδιασμού στην αρχιτεκτονική παράδοση της κάθε περιοχής.

Χρονοδιάγραμμα του προγράμματος.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί, η ολοκλήρωση των διαδικασιών προκήρυξης των μελετών αναμένεται τον Ιούλιο του 2011. Οι αναθέσεις θα γίνουν έως τον Δεκέμβριο του 2011, ενώ η παραλαβή των μελετών προβλέπεται να γίνει τον Δεκέμβριο του 2012.